သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္အႀကံေပး ကိုဘိုဘိုဟန္ႏွင့္ေတြ႕ဆံုျခင္း

‘‘EMP မရွိတဲ့လုပ္ငန္း၊ EPM မရွိတဲ့ စီမံကိန္းဆိုတာ ဥပေဒကို ခ်ိဳးေဖာက္က်ဴးလြန္ေနတဲ့ လုပ္ငန္းေတြလို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္’’
ကိုဘုိဘုိဟန္

၂၀၁၀ တြင္ ျပ႒ာန္းထားေသာ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး  ဥပေဒအရ မည္သည့္စီမံကိန္းမဆို မစတင္ခင္ကတည္းက သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိခိုက္မႈ၊ လူမႈပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈမ်ားျပဳ လုပ္ရၿပီး အဆိုပါစစ္တမ္းမ်ားအား စိစစ္ကာ စီမံကိန္းမ်ားခြင့္ျပဳေပး ျခင္းျဖစ္သည္။

လူထုအၾကား သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈႏွင့္ လူမႈပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈဆန္းစစ္ျခင္းစစ္တမ္းမ်ား ျပဳလုပ္ရမည္၊ ေတာင္းဆိုရမည္ဆုိသည့္ အသိပ်ံ႕ႏွံ႔ေနေသာ္လည္း စီမံကိန္းမ်ားကို ထိန္း ေက်ာင္းမည့္ သဘာဝပတ္ဝန္း က်င္စီမံခန္႔ခြဲအစီအစဥ္မ်ားအား လူထုအၾကား က်ယ္ျပန္႔မႈမရွိေသးသျဖင့္ Environment Manage-ment Plan(EMP) ႏွင့္ပတ္သက္ ၿပီး သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္အႀကံေပးလုပ္ကိုင္ေနသူ ကိုဘိုဘိုဟန္ ႏွင့္ေမးျမန္းထားသည္မ်ားကို ေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။

ကိုဘိုဘိုဟန္သည္ သစ္ေတာသိပၸံပညာဘြဲ႕ရရွိထားၿပီး သယံဇာတႏွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးဝန္ႀကီးဌာနတြင္ အစိုးရဝန္ထမ္းအျဖစ္ ၂ ႏွစ္တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ၿပီး ၂၀၁၀ က စ၍ နာဂစ္မုန္တိုင္းဒဏ္ခံရသည့္ေဒသ မ်ားတြင္ ဒီေရေတာႏွင့္ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးလုပ္ ငန္းမ်ားကို ယေန႔အခ်ိန္ထိ လုပ္ ကိုင္ေနသူျဖစ္သည္။

ထို႔အျပင္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ ေခ်းေငြ ODA Loan အကူအညီႏွင့္ေဆာင္ရြက္သည့္ ဆင္းရဲမႈတိုက္ဖ်က္ေရး၊ အေျခခံအေဆာက္အအံုဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးစီမံကိန္းတြင္ ပါဝင္သည့္ လမ္းအဆင့္ျမႇင့္တင္ျခင္း၊ လွ်ပ္ စစ္ဓာတ္အားတိုးခ်ဲ႕ျဖန္႔ျဖဴးေရး ႏွင့္ ေရေပးေဝေရးစီမံကိန္းမ်ား တြင္ ပတ္ဝန္းက်င္ဆုိင္ရာ အႀကံေပးလုပ္ကိုင္ေနကာ သက္ဆုိင္ရာလုပ္ငန္းအဖြဲ႕မ်ားက တင္ျပလာသည့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္စီမံ ခန္႔ခြဲမႈအစီအစဥ္ EMP မ်ားကို လိုက္လံစစ္ေဆးႀကီးၾကပ္ေဆာင္ရြက္ေနသူျဖစ္သည္။

EMP ဆိုတာ ဘာလဲ ရွင္းျပပါဦး။

EMP ဆိုတဲ့ စကားလံုးရဲ႕အ ရွည္က Environmental Mana-gement Plan ျဖစ္ပါတယ္။ ပတ္  ဝန္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး ဥပေဒ ၂၀၁၂ မွာေတာ့ ပတ္ဝန္းက်င္စီမံ ခန္႔ခြဲမႈအစီအစဥ္လို႔ ေဖာ္ျပထား ပါတယ္။ EMP ရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္တဲ့ စက္႐ံု၊ အလုပ္႐ံုေတြ၊ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးစီမံကိန္းေတြ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရာမွာ လူမႈပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကို ထိခိုက္နစ္္နာမႈအနည္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ စီမံေဆာင္ရြက္သြားမယ့္ နည္းလမ္းေတြနဲ႔ လစဥ္ေဆာင္ရြက္သြားရမယ့္ လုပ္ငန္း၊ ဘယ္လုပ္ငန္းကိုေတာ့ တစ္ႏွစ္ဘယ္ႏွႀကိမ္ေဆာင္ရြက္မယ္ စသျဖင့္ စနစ္တက်နဲ႔ တိတိက်က်အေကာင္အထည္ေဖာ္ လိုက္နာ ေဆာင္ရြက္သြားႏုိင္ဖုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။

သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ စီမံခန္႔ခြဲမႈ အစီအစဥ္က ဘယ္ေလာက္ထိ အေရးပါသလဲ။

သိပ္ကို အေရးႀကီးပါတယ္။ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးဦးစီးဌာနရဲ႕ အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္ကိုက စီမံကိန္းလုပ္ငန္းတိုင္း EMP မွာ ပါဝင္တဲ့ ျပ႒ာန္းခ်က္ေတြကိုမျဖစ္မေနလိုက္နာေဆာင္ရြက္ေအာင္ ၾကပ္မတ္သြားဖို႔၊ မလိုက္နာရင္ ေဖာက္ဖ်က္က်ဴးလြန္မႈပမာဏအလိုက္ အေရးယူေဆာင္ရြက္သြားဖို႔ လို႔ ထင္ပါတယ္။

ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး ဥပေဒက ၂၀၁၂ လႊတ္ေတာ္မွာ စတင္ျပ႒ာန္းပါတယ္။ နည္းဥပေဒကိုေတာ့ ၂၀၁၄ ေရာက္မွ ျပ႒ာန္းႏိုင္ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ နည္းဥပေဒထြက္ၿပီးတဲ့အထိ အေသးစိတ္လိုက္နာရမယ့္ စံသတ္မွတ္ခ်က္ေတြ မပါေသးဘူး။ ၂၀၁၅ ဒီဇင္ဘာလကုန္ကိုေရာက္မွ စံသတ္မွတ္ခ်က္ေတြ အေသးစိတ္ေဖာ္ျပထားတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြကို ထုတ္ျပန္ပါတယ္။

အဲဒီေတာ့ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္း သိမ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒ၊ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းဆိုတာေတြအားလံုးဟာ ၂၀၁၆ ကိုေရာက္မွ ၿပီးျပည့္စံုတယ္ လို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။

အခု ၂၀၁၇ အေရာက္မွာေတာ့ ပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြ ေပၚေပါက္ခဲ့တာ တစ္ႏွစ္ေက်ာ္ကာလကို ေရာက္ေနပါၿပီ။

စက္႐ံု၊ အလုပ္႐ံုတိုင္း၊ စီမံကိန္းလုပ္ငန္းတိုင္းဟာ ဥပေဒပါ သတ္မွတ္လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြအရ ပတ္ဝန္းက်င္စီမံခန္႔ခြဲမႈအစီအစဥ္ EMP ေတြ ေရးဆြဲၿပီး လိုက္နာေဆာင္ရြက္ရမယ့္ အခ်ိန္ကို ေရာက္ေနၿပီလို႔ ထင္ပါတယ္။ EMP မရွိတဲ့ လုပ္ငန္း၊ EMP မရွိ တဲ့ စီမံကိန္းဆိုတာ ဥပေဒကို ခ်ိဳးေဖာက္က်ဴးလြန္ေနတဲ့ လုပ္ငန္းေတြလို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။

EMP အမ်ိဳးအစားဘယ္ေလာက္ ရိွသလဲ။ ယခု ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ က်င့္သံုးေနတဲ့ EMP က ဘယ္အမ်ိဳးအစားထဲမွာပါသလဲ။

EMP ဆိုတာ လုပ္ငန္းအမ်ိဳး အစားအေပၚ မူတည္ၿပီး အမ်ိဳးအ စားကြဲပါတယ္။ စီမံကိန္းမစခင္ ဘာေတြ ဘယ္လိုျပင္ဆင္မယ္။ စီမံကိန္းအေကာင္အထည္ေဖာ္ ေနစဥ္မွာ ဘယ္အခ်က္ေတြကို ဘယ္အတိုင္းအတာထိ လိုက္နာ သြားမယ္။ စီမံကိန္းၿပီးလို႔ လုပ္ငန္း လည္ပတ္တဲ့ ကာလေရာက္ခ်ိန္မွာ ဘယ္အခ်က္ေတြကို အဓိကထား ၿပီး လိုက္နာသြားမယ္။

စီမံကိန္းအဆင့္တိုင္းမွာ ေဒသခံေတြရဲ႕ လူမႈပတ္ဝန္းက်င္ဆုိင္ရာနဲ႔ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ ျပႆနာ အခက္အခဲေတြကို နည္း ႏုိင္သမွ် နည္းေအာင္၊ ေရရွည္မွာ ထိခိုက္မႈအသက္သာဆံုးျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုနည္းလမ္းေတြနဲ႔ ေဆာင္ရြက္သြားရမယ္ဆိုတဲ့ ပဋိညာဥ္ကို အဲဒီ EMP စာအုပ္မွာ အတိအလင္းေဖာ္ျပရပါမယ္။ ျပည္သူလူထုနဲ႔ သက္ဆုိင္ရာအဖြဲ႕အစည္းေတြကို ရွင္းလင္းတင္ျပဖို႔ လိုပါတယ္။ အဲဒါကို လက္ခံတယ္ ဆိုရင္ေတာင္မွ EMP ပါအခ်က္အလက္ေတြအတိုင္း လိုက္နာေဆာင္ရြက္ျခင္းရွိ၊ မရွိ ပံုမွန္ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္႐ႈဖုိ႔ လိုအပ္သလို ပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈမရွိေအာင္ ေန႔စဥ္၊ လစဥ္၊ ႏွစ္စဥ္လိုက္နာေဆာင္ရြက္ထားတဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာ ေတြကို မွတ္တမ္းမွတ္ရာေတြထားၿပီး သက္ဆုိင္ရာ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး ဦးစီးဌာနနဲ႔ အေထြေထြအုပ္ခ်ဳပ္ေရးဦးစီးဌာနေတြကို ေပးပို႔တင္ျပဖို႔လိုပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ EMP မွာ ဘာအားနည္းခ်က္ေတြ ရွိပါသလဲ။

EMP ရဲ႕အားနည္းခ်က္ကို ေျပာပါဆိုရင္ ေရးဆြဲတဲ့ တတိယအဖြဲ႕အစည္း(သို႔မဟုတ္)အႀကံေပးပညာရွင္ကိုပဲ ေျပာရမွာပါ။ EMP ထဲမွာ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အခက္အခဲ ျပႆနာေတြ၊ ေျဖရွင္းရမယ့္နည္းလမ္းေတြကို အစကတည္းက ဘာလို႔ မစဥ္းစားခဲ့သလဲဆိုတာမ်ိဳး ေျပာရမွာပါ။ ဒီေန႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံမွာ EIA၊ SIA ေလ့လာမႈေတြ၊ IEE လို႔ေခၚတဲ့ ကနဦးပတ္ဝန္းက်င္  ေလ့လာဆန္းစစ္ခ်က္ေတြကို ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပပညာရွင္ေတြ ပူးေပါင္း ေရးဆြဲၾကပါတယ္။ လိုအပ္ ခ်က္အနည္းငယ္ရွိတယ္ ဆိုေပမယ့္ ဒါက သိပ္မေျပာပေလာက္ပါဘူး။

EMP အသက္ဝင္ဖို႔အတြက္ ဘယ္လုိစနစ္ေတြနဲ႔ ထိန္းေက်ာင္းသင့္ပါသလဲ။

ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးဦးစီးဌာနရဲ႕ လက္ရွိ စနစ္က ႏုိင္ငံတကာစံကို မီပါတယ္။ ပိုၿပီး အသက္ဝင္ဖို႔ဆိုရင္ အဲဒီဌာနကို ဒီထက္ပိုၿပီး လူအင္အားေငြအင္ အားတိုးခ်ဲ႕ဖို႔နဲ႔ လုပ္ကိုင္ဆံုးျဖတ္ခြင့္အာဏာပိုၿပီး ေပးဖို႔လိုမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္ နစ္နာမႈမ်ားႏိုင္တယ္။

လံုးဝမလုပ္သင့္ဘူးဆိုတဲ့ စီမံကိန္းမ်ိဳးကို ျပတ္ျပတ္သားသားျငင္းဆန္ႏိုင္တဲ့ အခြင့္အာဏာမ်ိဳးလည္း လိုအပ္ပါတယ္။ ျပည္သူလူထုနဲ႔ ေဒသခံေတြဘက္ကလည္း ပတ္ဝန္းက်င္ဆုိင္ရာ အသိအျမင္ေတြ ႏိုးၾကားတက္ႂကြၿပီး လုပ္သင့္လုပ္ထုိက္တာကို ခ်ဥ္းကပ္နည္း မွန္မွန္ကန္ကန္နဲ႔ တံု႔ျပန္ဖို႔လိုတယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။ အဲဒါမွလုပ္ငန္းရွင္ေတြအတြက္ေရာ ေဒသခံေတြအတြက္ပါ ပူးေပါင္းညႇိႏိႈင္းအေျဖရွာတဲ့ နည္းလမ္းေတြ ရရွိလာမွာျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ EMP ကို ထဲထဲဝင္ဝင္ အသံုးျပဳေနပါသလား။

အခုေနာက္ပိုင္း ေဆာင္ရြက္တဲ့ စီမံကိန္းအသစ္ေတြမွာ EMP ကို ျပင္ဆင္လာၾကပါၿပီ။ EMP ပါ အခ်က္အလက္ေတြအတိုင္း လိုက္နာႏိုင္ဖို႔အတြက္ ဝန္ထမ္းထားရွိမႈ၊ လံုေလာက္တဲ့ေငြေၾကးနဲ႔ နည္းပညာသံုးစြဲမႈေတြ တိုးတက္ဖို႔ လိုေနပါေသးတယ္။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အႀကံျပဳကန္႔ကြက္ခ်က္ေတြ အျပဳသေဘာေဆာင္ၿပီး မွန္မွန္ကန္ကန္ခ်ဥ္းကပ္ဖို႔၊ လူမွန္ေနရာ မွန္ကန္႔ကြက္တတ္ဖို႔ စတာေတြ လိုေနပါေသးတယ္။ ထိန္းသိမ္းၾကပ္မတ္မယ့္ သက္ဆုိင္ရာအာ ဏာပိုင္ေတြမွာ ပတ္ဝန္းက်င္စီမံခန္႔ခြဲမႈနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အေျခခံအသိအျမင္ေတြ တိုးတက္ဖို႔ လိုေနပါေသးတယ္။

EMP အခ်က္အလက္တိုင္းမလုပ္ဘူးဆိုရင္ ျပည္တြင္းဥပေဒနဲ႔ေရာ ႏုိင္ငံတကာ ဥပေဒအေနနဲ႔ပါ အေရးယူလို႔ ရမယ္နည္းလမ္းမ်ား ရွိပါသလား။

အျခားႏိုင္ငံေတြမွာ စီမံကိန္းေတြကို ပံုမွန္စစ္ေဆးႏုိင္တာမ်ိဳးေတြ ရွိတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဥပ ေဒနဲ႔မညီတာေတြကိုလည္း သူ႔အတုိင္းအတာနဲ႔ သူအျပစ္ေပးအေရးယူတာမ်ိဳးေတြ ရွိပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ႏုိင္ငံမွာကေတာ့ အခုအ ခ်ိန္အထိ EMP အပါအဝင္ အျခားတားျမစ္ကန္႔သတ္ထားတဲ့ အခ်က္ေတြနဲ႔ ညီ၊ မညီ ပံုမွန္စစ္ေဆးတယ္ဆိုတာမ်ိဳး သိသိသာသာ အားမေကာင္းေသးဘူးလို႔ ေျပာၾကပါတယ္။ ႏုိင္ငံတကာနဲ႔ တြဲလုပ္ေနတဲ့ အခ်ိဳ႕စီမံကိန္းေတြမွာေတာ့ EMP ပါအခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ မကိုက္ညီတာေတြ႕ရင္ အရစ္က်ထုတ္ေပးတဲ့ ေငြကို ဆိုင္းငံ့တာ၊ လိုက္ နာေဆာင္ရြက္ဖို႔ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ဖိအားေပးတာမ်ိဳးေတြ ရွိတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ အစိုးရအေနနဲ႔ အေရးယူတာကေတာ့ သိပ္ကိုသိသာထင္ရွားလြန္းတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈေတြ ဥပမာ စက္႐ံုေတြက ထြက္တဲ့ ေရဆိုးစြန္႔ပစ္တဲ့ကိစၥေတြမွာဆိုရင္ လုပ္ငန္းရပ္ဆုိင္းတာ၊ စက္႐ံုလည္ပတ္ခြင့္ အၿပီးတိုင္ ႐ုပ္သိမ္းလိုက္တာမ်ိဳးေတြကို စတင္ ေတြ႕ျမင္လာရၿပီျဖစ္ပါတယ္။

အျခားျဖည့္စြက္ေျပာခ်င္တာမ်ား ရွိရင္ ေျပာေပးပါဦး။

ကြၽန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အသိအျမင္ေတြ ႏိုးၾကားေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။ စီမံကိန္းမစတင္ခင္ ပတ္ဝန္းက်င္ေလ့လာဆန္းစစ္မႈ EIA တို႔၊ SIA တို႔ လုပ္ၿပီးၿပီလား လူတိုင္းေမးခြန္းထုတ္ တတ္ၾကပါတယ္။ အဲဒီ EIA တို႔၊ SIA တို႔ဆိုတာ စီမံကိန္း မစတင္မီ ပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္ႏိုင္မႈေလ့လာ၊ ျပည္သူကို ခ်ျပ၊ သက္ဆိုင္ရာရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ယူဆိုတဲ့ အဆင့္မွာပဲ ရွိေနပါေသးတယ္။

လုပ္ငန္းလုပ္ခြင့္ရေနတဲ့ စီမံကိန္းေတြနဲ႔ လက္ရွိအခ်ိန္အထိ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာလည္ပတ္ေနခဲ့တဲ့ စက္႐ံု၊ အလုပ္႐ံုအေသးစား၊ အလတ္စား၊ အႀကီးစားစီမံကိန္းေတြကိုေတာ့ ဘယ္လိုေမးခြန္းထုတ္ရမလဲဆိုတာ ေဝဝါးေနဆဲလို႔ ထင္ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဲဒီစီမံကိန္းတိုင္းမွာ မျဖစ္မေန ရွိကိုရွိရမယ့္ ပတ္ဝန္းက်င္စီမံခန္႔ခြဲမႈအစီအစဥ္ (EMP)ဆိုတာ ရွိပါတယ္။

ပတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈေလွ်ာ့ခ်ေရးပံုမွန္လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္မႈ မွတ္တမ္းေတြရွိရပါမယ္။ မရွိေသးရင္ ပတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးလုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြအတုိင္း ေဆာင္ရြက္ဖို႔ စြမ္းႏိုင္သူမ်ားက တိုက္တြန္းႏိႈးေဆာ္ေပးပါ။

အဲဒီလိုမ်ိဳး အခါအခြင့္သင့္တိုင္း လုပ္ႏုိင္မယ္ဆိုရင္ လုပ္ငန္းရွင္ေတြ၊ စီမံကိန္းပိုင္ရွင္ေတြကလည္း ပတ္ဝန္းက်င္စီမံခန္႔ခြဲမႈကိစၥေတြကို ပိုၿပီး အေလးအနက္ထားလိုက္နာလာၾကမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ဒါဟာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ခ်စ္တဲ့ တုိင္းျပည္ကို သာယာတဲ့ပတ္ဝန္း က်င္အျဖစ္ကေန ယုတ္ေလ်ာ့မသြားေအာင္ ထိန္းထားႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္တယ္လို႔ ယံုၾကည္ပါတယ္။

ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

Top News