အမွတ္ရေစေသာ ၂၀၁၆ ႏိုင္ငံတကာအျဖစ္အပ်က္မ်ား

ေရြးေကာက္ပြဲကာလမဲဆြယ္စည္း႐ံုးေရးမိန္႔ခြန္းေျပာၾကားေနေသာ ေဒၚနယ္ထရန္႔ (Carlo Allegri / reuters)

၂၀၁၆ ကုန္ဆံုးေတာ့မည္ ျဖစ္ရာ အမွတ္ရစရာ ကမၻာ့အျဖစ္အပ်က္ မ်ားကိို ျပန္လွည့္ေစာင္းငဲ့ၾကည့္ ေသာအခါ ယခင္ႏွစ္မ်ားကဲ့သို႔ပင္ စိတ္၀င္စားစရာမ်ားကို ျမင္ေတြ႕ရ သည္။

အေမရိကန္ႏိုင္ငံတြင္သမၼတ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပခဲ့ၿပီး အႏိုင္ရ မည္ဟု မည္သူမွ်ထင္မွတ္မထား ေသာ ေဒၚနယ္ထရန္႔ေအာင္ပြဲခံခဲ့ သည္။ ထိုကဲ့သို႔ပင္ အံ့အားသင့္ စရာေနာက္တစ္ခုမွာ ဥေရာပ သမဂၢမွ ၿဗိတိန္ခြဲထြက္ျခင္းကိစၥျဖစ္ သည္။ ယခုႏွစ္အတြင္း သမၼတ ႏွစ္ဦးစြပ္စြဲျပစ္တင္၍ရာထူးမွ ဖယ္ ရွားခံရျခင္းမွာလည္း ထူးျခား သည္။ ပနားမားစာရြက္စာတမ္း မ်ား ေပါက္ၾကားမႈကလည္း ႏိုင္ငံ့ ေခါင္းေဆာင္မ်ား၊ စီးပြားေရးလုပ္ ငန္းရွင္မ်ားအၾကား လႈပ္လႈပ္ရြရြ ျဖစ္ေစခဲ့သည္။


အကူးအေျပာင္းကာလဟု သတ္္မွတ္ႏိုင္ေသာ ၂၀၁၆ အျဖစ္ အပ်က္မ်ားက ေရွ႕လာမည့္ႏွစ္ မ်ားကို ပံုသြင္းမည္ဆိုျခင္းမွာ ယံု မွားစရာမရွိေပ။

ေဒၚနယ္ထရန္႔ အေမရိကန္ ေရြးေကာက္ပြဲအႏိုင္ရ

၂၀၁၆ ႏို၀င္ဘာ ၉ ရက္ နံနက္ေစာေစာတြင္ ဟီလာရင္ ကလင္တန္က ၎၏ၿပိဳင္ဘက္ ျဖစ္ေသာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ႏွင့္ ႐ုပ္သံၾကယ္ပြင့္၊ ရီပက္ဘေလ ကန္ ကိုယ္စားျပဳေဒၚနယ္ထရန္႔ကို ဖုန္းေခၚဆိုခဲ့သည္။ ၂၀၁၆ အေမ ရိကန္သမၼတ ေရြးေကာက္ပြဲကို ႐ံႈးနိမ့္ေၾကာင္း ၀န္ခံရန္ျဖစ္သည္။ ေရြးေကာက္ပြဲ အႏိုင္ရရွိရန္ အ လားအလာအလြန္နည္းသူဟု စစ္ တမ္းေကာက္သူမ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး ပုေရာဟိတ္မ်ားေဟာကိန္းထုတ္ ခံခဲ့ရသူ ထရန္႔က အေမရိကန္ ျပည္နယ္ ၃၀ တြင္ အႏိုင္ရရွိၿပီး ဟီ လာရီကို အျပတ္အသတ္ႏိုင္ကာ ေရြးေကာက္ခံ သမၼတျဖစ္လာခဲ့ သည္။ ၂၀၁၇ ဇန္န၀ါရီတြင္ ဘား ရက္အိုဘားမားထံမွ တာ၀န္လႊဲ ေျပာင္းရယူခ်ိန္၌ ေဒၚနယ္ထရန္႔ တစ္ေယာက္ အေမရိကန္၏ (၄၅) ဦးေျမာက္ သမၼတျဖစ္လာပါလိမ့္ မည္။ ထရန္႔သည္ အသက္ (၇၀) ရွိၿပီျဖစ္ရာ ကန္သမၼတရာထူးရယူ သည့္ အသက္အႀကီးဆံုးပုဂၢိဳလ္ လည္းျဖစ္သည္။

ဥေရာပသမဂၢမွ ၿဗိတိန္ထြက္ခြာျခင္း

ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံအေနျဖင့္ဥေရာပ သမဂၢမွ ထြက္ခြာမည္လား၊ ဆက္ လက္ေပါင္းစည္းေနထိုင္မည္လား တြဲေရး၊ ခြဲေရးမဲခြဲမႈ၌ ခြဲထြက္ေရး ဘက္က အသာစီးရရွိၿပီး ဥေရာပ မွ ၿဗိတိန္ခြဲထြက္ရန္ ျဖစ္လာခဲ့ သည္။ မဲဆႏၵရွင္ ၅၂ ရာခိုင္ႏႈန္းက ေထာက္ခံခဲ့ကာ ခြဲေရးဘက္က အဓိက မဲဆြယ္ခဲ့ေသာ ၿဗိတိန္ လြတ္လပ္ေရးပါတီ (UKIP)ေခါင္း ေဆာင္ ႏိုင္ဂ်ယ္ဖာေရ႕ခ်္က မိမိ အေနျဖင့္ လြတ္လပ္ေသာ ၿဗိတိန္ ႏိုင္ငံ၏ အ႐ုဏ္က်င္း အလင္း ေရာင္ေပၚထြက္ဖို႔ အိပ္မက္မက္ရဲ ခဲ့သည္ဟုေျပာၾကားခဲ့သည္။ သို႔ ေသာ္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ၎က UKIP ပါတီမွ ႏုတ္ထြက္သြားခဲ့ သည္။

အီးယူမွ ၿဗိတိန္ခြဲထြက္ေရး အေပၚ အေလာင္းအစားလုပ္ခဲ့ ေသာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေဒးဗစ္ကင္မရြန္း လည္း ႏုတ္ထြက္ခဲ့ရကာ ျပည္ထဲ ေရးတာ၀န္ယူခဲ့ေသာ ထရီဇာေမ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္သစ္ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ယခုဆိုလွ်င္ ၿဗိတိန္၏ ဒုတိယ ေျမာက္ အမ်ိဳးသမီး၀န္ႀကီးခ်ဳပ္က အီးယူမွ ၿဗိတိန္ခြဲထြက္ေရး ဆက္ လက္လုပ္ေဆာင္ေနၿပီျဖစ္သည္။


အာဏာသိမ္းရန္ ႀကိဳးပမ္းသည့္ တူရကီစစ္တပ္ တင့္ကားတစ္စီးကို ျပည္သူမ်ား သိမ္း ပိုက္ထားစဥ္ (TUMAY BERKIN / reuters)

တူရကီအာဏာသိမ္းရန္ ႀကိဳးပမ္းမႈ

တူရကီႏိုင္ငံတြင္ ဇူလိုင္ ၁၅ ရက္၌ စစ္ဘက္က အာဏာသိမ္း ရန္ႀကိဳးပမ္းမႈျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။သို႔ ေသာ္ သမၼတ အာဒိုဂန္ဦးေဆာင္ ေသာအစိုးရက ယင္းအာဏာသိမ္း ရန္ႀကိဳးပမ္းမႈကို ေအာင္ျမင္စြာဖိ ႏွိပ္ခဲ့သည္။ စစ္ဘက္မွပုန္ကန္ေသာ အဖြဲ႕မ်ားက အစိုးရအဖဲြ႕အစည္း မ်ားကိုတိုက္ခိုက္ခဲ့ၿပီး ရဲတပ္ဖြဲ႕၊ အာဒိုဂန္ကို ေထာက္ခံေသာ အ ရပ္သားမ်ားႏွင့္ တိုက္ခိုက္မႈ ျဖစ္ ေပၚခဲ့သည္။ ယင္းတြင္ အာဏာ သိမ္းရန္ႀကိဳးပမ္းေသာ လူေပါင္း ၁၀၀ အပါအ၀င္ ၂၆၅ ဦး ေသဆံုး ခဲ့သည္။ တူရကီစစ္ဘက္မွ လူ ေပါင္း ၂,၈၀၀ ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရသည္။

အေမရိကန္ႏိုင္ငံတြင္ေနထိုင္ ေသာ အစၥလာမ္မစ္ပညာရွင္ ဖက္ သူလာဂူလင္က အာဏာသိမ္းမႈ ေနာက္ကြယ္မွပါ၀င္သည္ဟုအာဒို ဂန္အစိုးရက စြပ္စြဲၿပီး ၎ကို ႏိုင္ငံ သို႔ ျပန္ပို႔ခိုင္းသည္။ ၎ႏွင့္ဆက္ စပ္သည္ဟု ထင္မွတ္ရေသာ အစိုးရက႑ေပါင္းစံုမွ လူမ်ားဖမ္း ဆီးထုတ္ပယ္ခံခဲ့ရၿပီး အာဏာရွင္ ဆန္သည္ဆိုေသာ အာဒိုဂန္မွာ လည္း ပို၍အင္အားႀကီးလာခဲ့ သည္။

အိႏၵိယ႐ူပီး တစ္ေထာင္တန္ေငြစကၠဴကို ျပသေနသူတစ္ဦး (JAGADEESH NV / EPA)


အိႏိၵယေငြေၾကးဖ်က္သိမ္းမႈ

အိႏိၵယႏိုင္ငံတြင္ အာဏာရရွိ ခဲ့ၿပီးေနာက္ပိုင္း ႐ိုက္ခတ္မႈအမ်ား ဆံုး ဆံုးျဖတ္ခ်က္အျဖစ္ နာရန္ ဒရာမိုဒီ၏ အစိုးရက ႏို၀င္ဘာ ၈ ရက္ ညဥ့္သန္းေခါင္ယံကစ၍ ႐ူပီး ေငြတစ္ေထာင္တန္ႏွင့္ ငါးရာတန္ မ်ားကို ဆက္လက္သံုးစြဲခြင့္ရေတာ့ မည္မဟုတ္ဟု ေၾကညာခဲ့သည္။ ထိုသို႔လုပ္ေဆာင္ျခင္းမွာ ေငြမည္း မ်ားကို တိုက္ဖ်က္ရန္ႏွင့္ အၾကမ္း ဖက္၀ါဒ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့မႈမ်ား ကို ရပ္တန္႔ေရးျဖစ္သည္ဟုအစိုးရ ကေျပာၾကားသည္။ ယင္းအေပၚ လူထု၏ တံု႔ျပန္မႈမွာ ခံစားခ်က္မ်ား ေရာႁပြမ္းခဲ့သည္။

ေငြမည္းမ်ားကို တိုက္ဖ်က္ ရန္ရြည္ရြယ္ေသာ အစီအစဥ္အ တြက္ အစိုးရက ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ မႈမရွိဟု အခ်ိဳ႕က ယူဆၿပီး သာ မန္လူမ်ားကို အမ်ားဆံုးထိခုိက္ သည္ဟု ေ၀ဖန္ၾကသည္။ ေနာက္္ ပိုင္းတြင္ အိႏိၵယအစိုးရက ႐ူပီး ငါးရာတန္ႏွင့္ ႏွစ္ေထာင္တန္ အ သစ္မ်ား ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။

ပနားမား စာရြက္စာတမ္းမ်ား ေပါက္ၾကားမႈ

ႏိုင္ငံရပ္ျခား အဖြဲ႕အစည္း ေပါင္း ၂၁၄,၄၈၈ ႏွင့္ ပတ္သက္ ၍ ဘ႑ာေရးအခ်က္အလက္မ်ား၊ ေရွ႕ေန-ေဖာက္သည္ ဆက္ဆံ ေရးသတင္းအခ်က္အလက္မ်ား ကို လွစ္ဟျပထားေသာ စာရြက္ စာတမ္းေပါင္း ၁၁ ဒသမ ၅ သန္း ေပါက္ၾကားၿပီး မီဒီယာမ်ားအား ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ဧၿပီ ၃ ရက္က အျဖစ္အပ်က္ကို ပနားမားစာရြက္ စာတမ္းမ်ားေပါက္ၾကားမႈဟု ေခၚ တြင္ခဲ့သည္။

ပနားမားဥပေဒကုမၸဏီ ေမာ့ ဆက္မြန္ဆီကာက ျပင္ဆင္ထား ေသာ စာရြက္စာတမ္း၏ေဖာ္ျပ ခ်က္မ်ားတြင္ လိမ္လည္မႈႏွင့္ အ ခြန္တိမ္းေရွာင္ရန္ နာမည္ခံ ေကာ္ ပိုေရးရွင္းမ်ား က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ အသံုးျပဳထားျခင္းမ်ားပါ၀င္သည္။

ႏိုင္ငံေပါင္း ၈၀ မွ မီဒီယာအ ဖြဲ႕အစည္း ၁၀၇ ခုတြင္ လုပ္ကိုင္ ေသာ သတင္းေထာက္မ်ားက သတိႀကီးႀကီးျဖင့္ ယင္းစာရြက္ စာတမ္းမ်ားကို ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာခဲ့ၿပီး မွ ကနဦးသတင္းမ်ားကို ဧၿပီလ ဆန္းတြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ လက္ ရွိႏွင့္အနားယူသြားေသာႏိုင္ငံေရး သမားမ်ား၊ ထင္ရွားလူသိမ်ား ေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ား၊ စီးပြားေရးလုပ္ ငန္းရွင္မ်ား၏ အမည္နာမမ်ားကို ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ေနာက္ဆက္တြဲ ဂယက္မ်ား လႈိင္းထေနဆဲျဖစ္ သည္။

ဘရာဇီးသမၼတႏွင့္ ေတာင္ကိုရီးယားသမၼတ စြပ္စြဲျပစ္တင္ခံရျခင္း

ဘရာဇီးႏိုင္ငံ၏ ၃၆ ဦး ေျမာက္သမၼတ ဒီလ္မာ႐ူးဆက္ဖ္ အားစြပ္စြဲျပစ္တင္ျခင္းမွာ ၂၀၁၅ ေနာက္ပိုင္းတြင္ စတင္ခဲ့ၿပီး ၂၀၁၆ အထိ ၾကာျမင့္ခဲ့သည္။ ႐ူးဆက္ဖ္ ကို စြပ္စြဲျပစ္တင္ေရးအဆိုကို ၂၀၁၅ ဒီဇင္ဘာ ၂ ရက္တြင္ လႊတ္ ေတာ္ဥကၠ႒က လက္ခံခဲ့သည္။ အစိုးရဘတ္ဂ်က္ကို လိမ္လည္ ျပသမႈျဖင့္ ၎အားစြပ္စြဲျပစ္တင္ ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ဘရာဇီး၏ ပထမ ဆံုး အမ်ိဳးသမီးသမ​ၼတအားရာထူး မွ ဖယ္ရွားေရးကို အထက္လႊတ္ ေတာ္က ေထာက္ခံမဲ ၆၁ မဲ၊ ကန္႔ ကြက္မဲ ၂၀ မဲျဖင့္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ၿပီး ေနာက္ ၎၏လက္က်န္သက္တမ္း ၂ ႏွစ္ေလးလကို ဒုတိယသမၼတ မုိက္ကယ္တီမာက ဆက္လက္ ကိုင္တြယ္မည္ျဖစ္သည္။

၂၀၁၆ ေနာက္ပိုင္းနားေရာက္ လာေသာအခါ ေတာင္ကိုရီးယား အမ်ိဳးသမီးသမၼတ ပတ္ဂြန္ေဟး လည္း စြပ္စြဲျပစ္တင္ခံရကာရာထူး မွ ဆိုင္းငံ့ခံရသည္။ မိသားစုမိတ္ ေဆြတစ္ဦးအား ႏိုင္ငံေတာ္အေရး ကိစၥမ်ား၌ ပါ၀င္စြက္ဖက္ခြင့္ျပဳ ျခင္း၊မေလ်ာ္ၾသဇာသံုး၍ ေကာ္ပို ေရးရွင္းမ်ားထံမွ မိတ္ေဆြကေအး ဓားျပတိုက္ျခင္းကို သမၼတကမသိ က်ိဳးကြၽန္ ျပဳျခင္းတို႔အတြက္ ေတာင္ကိုရီးယားႏိုင္ငံတစ္၀န္း တြင္လည္း အပတ္စဥ္ဆႏၵျပပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

ဘယ္လ္ဂ်ီယံ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈ

ဥေရာပသမၼတ႐ံုးမ်ား အေျခ စိုက္ထားေသာ ဥေရာပ၏ အ သည္းႏွလံုးျဖစ္သည့္ ဘယ္လ္ဂ်ီယံ ႏိုင္ငံ ဘရပ္ဆဲလ္ၿမိဳ႕တြင္ တစ္ၿပိဳင္ နက္တည္း ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ ေသာ အေသခံဗံုးခြဲမႈသံုးခုေၾကာင့္ လူ ၃၂ ဦးေသဆံုးၿပီး အျခားလူ ေပါင္း ၃၀၀ ေက်ာ္ ဒဏ္ရာရရွိခဲ့ သည္။

ေပါက္ကြဲမႈႏွစ္ခုမွာ ဇာဗန္ ဆန္ေလဆိပ္တြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ေနာက္တစ္ခုမွာ မာလ္ဘိခ္ေျမ ေအာက္ဘူတာ႐ံု၌ ေပါက္ကြဲခဲ့ သည္။ ေပါက္ကြဲမႈမ်ားအတြင္း ဗံုး ခြဲသူသံုးဦးစလံုးေသဆံုးခဲ့ၿပီး ယင္း မွာ ဘယ္လ္ဂ်ီယံႏိုင္ငံသမိုင္းတြင္ လူအေသအေပ်ာက္ အမ်ားဆံုး တိုက္ခိုက္မႈျဖစ္သည္။ ယင္းတိုက္ ခိုက္မႈမ်ားကို အိုင္အက္စ္အဖြဲ႕ႏွင့္ ဆက္စပ္ေသာ အၾကမ္းဖက္အဖဲြ႕ ငယ္တစ္ဖြဲ႕က လုပ္ေဆာင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၅ ႏို၀င္ဘာလက ပါရီ ၿမိဳ႕တြင္ လူေပါင္း ၁၃၀ ေသဆံုးခဲ့ ေသာ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား၌လည္း ၎တို႔ပါ၀င္ပတ္သက္ခဲ့သည္ဟု ယံုၾကည္ရသည္။

ဇီကာဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါေၾကာင့္ ဦးေခါင္းေသးျဖင့္ ေမြးဖြားလာသည့္ ကေလးငယ္တစ္ဦး (Nacho Doce / REUTERS)

ဇီကာဗိုင္းရပ္စ္ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈ

၂၀၁၅ က ဘရာဇီးႏိုင္ငံတြင္ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ဇီကာဗိုင္း ရပ္စ္ကူးစက္မႈမွာ ၂၀၁၆ တြင္ လည္း ဆက္လက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့သည္။ အေမရိကတိုက္တစ္၀န္း သာမက ပစိဖိတ္ႏွင့္ အေရွ႕ေတာင္အာရွ သို႔ပါ ဇီကာဗိုင္းရပ္စ္ပ်ံ႕ႏွံ႔လာခဲ့ၿပီး ေနာက္ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ (WHO) က ကိုယ္၀န္ေဆာင္အမ်ိဳး သမီးမ်ားေရာဂါကူးစက္ခံရပါက ဦးေႏွာက္ေသးငယ္ေသာ ကေလး မ်ား ေမြးဖြားတတ္သည့္ ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္မႈမွာ ႏိုင္ငံတကာ ျပည္သူ႔ က်န္းမာေရးအေရးေပၚ အေျခအ ေနျဖစ္သည္ဟု ေၾကညာခဲ့သည္။

ေအးဒိစ္ျခင္ႏွင့္ အာရွျခင္ က်ားတုိ႔မွတစ္ဆင့္ ကူးစက္ေသာ၊ လိင္ဆက္ဆံရာမွ ကူးစက္တတ္ ေသာ၊ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္မွ သေႏၶသားသို႔ကူးစက္တတ္ေသာ ဗိုင္းရပ္စ္မွာ အေရးေပၚအေျခအ ေနမဟုတ္ေတာ့ဟု WHO က ႏို ၀င္ဘာအတြင္း ျပန္လည္ေၾကညာ ခဲ့ေသာ္လည္း ယင္းေရာဂါမွာ ေပ်ာက္ကြယ္သြားမည္ မဟုတ္ သည္ကို WHO က အသိအမွတ္ျပဳ ထားသည္။ ဇီကာဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ေမြးရာပါခ်ိဳ႕ယြင္းေသာ ကေလး ငယ္ေမြးဖြားမႈကို ႏိုင္ငံေပါင္း ၃၀ တြင္ ႀကံဳေတြ႕ခဲ့သည္။

အီရန္ႏိုင္ငံအေပၚ စီးပြားေရး  ပိတ္ဆို႔မႈမ်ား ဖယ္ရွားျခင္း

အီရန္ႏိုင္ငံက ႏ်ဴကလီး ယားလက္နက္မ်ား ထုတ္လုပ္ရန္ ႀကိဳးစားမႈကို ရပ္တန္႔လိုက္ ေၾကာင္း သက္ေသျဖစ္ေသာ စစ္ ေဆးမႈမ်ား ေအာင္ျမင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ အေမရိကန္ႏွင့္ ဥေရာပသမဂၢတို႔ က အီရန္အေပၚစီးပြားေရးပိတ္ဆို႔ မႈမ်ား ဖယ္ရွားေပးခဲ့သည္။ ယင္း သေဘာတူညီခ်က္သည္ အီရန္ကို ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္ ဆက္လက္ သံုးစြဲခြင့္ေပးထားသျဖင့္ အစၥေရး ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဘင္ဂ်မင္ေနတန္ညာ ဟုကေ၀ဖန္ခဲ့သည္။ အီရန္သေဘာ တူညီခ်က္ကို ပဲ့ကိုင္ခဲ့ေသာသမၼတ ႐ူဟာနီကမူ သမိုင္း၀င္ေန႔တစ္ေန႔ အျဖစ္ ေႂကြးေၾကာ္ခဲ့သည္။

စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈမ်ား ဖယ္ ရွားၿပီးေနာက္ပိုင္း အီရန္သည္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ လြတ္လပ္စြာ ကုန္သြယ္ေရးျပန္လုပ္ျခင္း၊ ေရနံ တိုးျမႇင့္ထုတ္လုပ္ျခင္းမ်ား လုပ္ ကိုင္လာႏိုင္ၿပီး အေမရိကန္ကုမၸဏီ ဘိုးရင္းထံမွပင္ ေလယာဥ္မ်ား ၀ယ္ယူရန္ မၾကာေသးမီကစာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့သည္။

ဖိလစ္ပိုင္အစိုးရ၏ မူးယစ္တိုက္ဖ်က္ေရးစီမံခ်က္အတြင္း ရဲတပ္ဖြဲ႕၏ ပစ္သတ္ျခင္းခံရသူ တစ္ဦးကို စစ္ေဆးေနစဥ္ (Damir Sagolj / REUTERS)

ဖိလစ္ပိုင္မူးယစ္ေဆး၀ါးစစ္ပြဲ

ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံတြင္ သမၼတ ဂိုဒရီဂိုဒူတာတီ အာဏာရလာၿပီး ေနာက္ပိုင္း မူးယစ္ေဆး၀ါးေရာင္း ၀ယ္ေဖာက္ကားသူမ်ား၊ သံုးစြဲသူ မ်ားကို သတ္ျဖတ္ျခင္းမွာ အျငင္း ပြားစရာျဖစ္ေနၿပီး ႏိုင္ငံတကာက ႐ႈတ္ခ်မႈမ်ားျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။

ဒူတာတီသည္ ရာဇ၀တ္မႈ က်ဴးလြန္သူမ်ားကို ေထာင္ခ်ီသတ္ ျဖတ္မည္ဟု ကတိေပးခဲ့ၿပီး ေဆးစြဲ ေနသူမ်ားကို လူထုအတြင္း ေစာင့္ ၾကည့္ေနသူမ်ားက သတ္ျဖတ္ေရး လည္း တိုက္တြန္းခဲ့ၿပီး ေမလ ၉ ရက္ ဖိလစ္ပိုင္သမၼတေရြးေကာက္ ပြဲတြင္ အႏိုင္ရရွိခဲ့သည္။ လူ႔အခြင့္ အေရးအဖြဲ႕(HRW) က ဒူတာတီ၏ ဥပေဒျပင္ပ သတ္ျဖတ္မႈမ်ားကို ေ၀ဖန္ခဲ့သည္။

မၾကာေသးမီကပင္ ဒါဆာဟို ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္ဘ၀က ရာဇ၀တ္မႈ က်ဴးလြန္သူ၊ မသကၤာသူမ်ားကို ကိုယ္တိုင္ ပါ၀င္သတ္ျဖတ္ေသး ေၾကာင္း ဒူတာတီက၀န္ခံခဲ့သည္။

ဒူတာတီသမၼတျဖစ္လာၿပီး ေနာက္ပိုင္း မူးယစ္ေဆး၀ါးႏွင့္ဆက္ စပ္၍ ရဲတပ္ဖြဲ႕၏ သတ္ျဖတ္မႈ ၂,၀၀၀ ေက်ာ္သြားၿပီျဖစ္ကာ အ ျခားလူ ၃,၀၀၀ ခန္႔ကိုလည္း အရပ္ဘက္ ေစာင့္ၾကည့္အဖဲြ႕ မ်ားက သတ္ျဖတ္ခဲ့သည္ဟု ဆို သည္။

ယင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ ဖိလစ္ ပိုင္သို႔ အကူအညီေပးမႈမ်ား ဆိုင္း ငံ့မည္ဟု အေမရိကန္က ေျပာ ၾကားလိုက္သည္။