လက္၀ဲယိမ္းမ်ားအေပၚ ေထာက္ခံမႈေလ်ာ့က်လာေသာ ဥေရာပ

အေျခခံဥပေဒဆိုင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ဆႏၵခံယူပြဲၿပီးေနာက္ မီဒီယာညီလာခံတြင္ မိန္႔ခြန္းေျပာေနေသာ အီတလီဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ရန္ဇီ (Alessandro Bianchi / reuter)

ဥေရာပတုိက္တစ္၀န္းႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အခုိင္အမာအင္အားစုအျဖစ္ တည္ၿငိမ္မႈေပးခဲ့ေသာ ပင္မလက္၀ဲယိမ္းပါတီမ်ားအေပၚ ေထာက္ခံမႈ ၿပိဳလဲေနပါသည္။

၂၀၀၈ က ဥေရာပစီးပြားက်ကပ္မတုိင္မီ စတင္ခဲ့ၿပီး ထိုေနာက္ပုိင္း ပိုမုိဆုိးရြားလာခဲ့ေသာ အက်ဘက္ယိုင္လာျခင္းသည္ အီတလီ ႏုိင္ငံ၏ ေခါင္းေဆာင္မႈအေပၚ မဲဆႏၵရွင္မ်ား၏  ပုန္ကန္မႈမွာ ေနာက္ဆံုးျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည့္ အဖုအထစ္ျဖစ္သည္။ ေႂကြးၿမီအက်ပ္အတည္းကုိ ကုိင္တြယ္ရန္ ဗဟုိႏွင့္လက္၀ဲယိမ္းအစိုးရမ်ားက ခ်မွတ္ခဲ့ေသာ ၿခိဳးၿခံေခြၽတာေရးအစီအ စဥ္မ်ားအေပၚ မဲဆႏၵရွင္မ်ားက စိတ္ကုန္ေနၾကၿပီျဖစ္သည္။

တစ္ခ်ိန္ကဆုိရွယ္လစ္မ်ား ႏွင့္ ဆုိရွယ္ဒီမုိကရက္မ်ားကုိ ေထာက္ခံခဲ့သူအမ်ားအျပားက ယခုအခါတြင္ ဥေရာပသမဂၢပုိမို ခိုင္မာေစရန္ ၎တုိ႔၏ တုိက္တြန္းမႈႏွင့္ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထုိင္သူမ်ားအား ႀကိဳဆုိသည့္ ဆုိရွယ္လစ္မ်ား၏ ရပ္တည္မႈကို လက္မခံၾကေတာ့ေပ။ အေမရိကန္တြင္ အ႐ႈံးကို ေက်နပ္စြာ လက္ခံေရးႀကိဳးစားေနေသာ ဒီမုိကရက္မ်ားကဲ့သို႔ပင္ ဥေရာပ၏ ဗဟုိႏွင့္ လက္၀ဲယိမ္းေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္လည္း အလယ္ဗဟုိရပ္တည္မႈကုိ ဆက္လက္စြဲကိုင္ထားၾကမည္လား၊ ပို၍လက္၀ဲယိမ္းရန္ လုိအပ္သလားဆုိသည့္အေပၚ အေခ်အတင္ျငင္းခံု ေဆြးေႏြးေနၾကပါသည္။

ဥေရာပ၏ အႀကီးဆံုးစီးပြားေရးငါးႏုိင္ငံတြင္ ျပင္သစ္ႏွင့္ အီတလီ၌ လက္၀ဲယိမ္းမ်ားက အုပ္ခ်ဳပ္ေနၾကပါသည္။

သုိ႔ေသာ္ၿပီးခဲ့သည့္ သီတင္းပတ္တြင္းကမူ ေမလတြင္ က်င္းပမည့္ ေရြးေကာက္ပဲြ၌ ထပ္မံယွဥ္ၿပိဳင္မည္မဟုတ္ဟု ျပင္သစ္သမၼတဖရန္ဆြာေဟာ္လန္ဒီက ေၾကညာခဲ့ပါသည္။ ယင္းမွာ ေဟာ္လန္ဒီကုိယ္တုိင္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အျခားဆုိရွယ္လစ္မ်ားေသာ္လည္းေကာင္း ေရြးေကာက္ပြဲပထမအဆင့္ကုိပင္ ျဖတ္ေက်ာ္ႏုိင္မည္မဟုတ္ဟု စစ္တမ္းမ်ားတြင္ ျပသခဲ့ေသာေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။ ျပင္သစ္မဲဆႏၵရွင္မ်ားက လက္ယာယိမ္းပါတီႏွစ္ခုမွ ယွဥ္ၿပိဳင္သူကုိယ္စားလွယ္မ်ားကို ေရြးခ်ယ္သြားၾကဖြယ္ရိွသည္။ ၎တို႔မွာ အစဥ္အလာအင္အားႀကီး ရီပက္ဘေလကန္မ်ားႏွင့္ လူ၀င္မႈဆန္႔က်င္ေသာ အမ်ဳိးသားေရးတပ္ဦးအဖြဲ႕တုိ႔ျဖစ္သည္။

အီတလီႏုိင္ငံတြင္ အေျခခံဥပေဒအား ေအာက္ေျခသိမ္းျပဳ ျပင္ေျပာင္းလဲေရး ၎၏ တင္ျပခ်က္ကုိ မဲဆႏၵရွင္မ်ားက ပယ္ခ်ခဲ့ၾကၿပီးေနာက္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ မက္တီယိုရန္ဇီ ဒီဇင္ဘာ ၅ ရက္က ႏုတ္ထြက္သြားခဲ့သည္။ အေျပာင္းအလဲမ်ားအတြက္ ၎၏ မဲဆြယ္မႈမွာ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈကုိ အဓိကထားေသာ ၎၏ ဗဟုိႏွင့္ လက္၀ဲယိမ္းအစီအစဥ္မ်ားအေပၚ ယံုၾကည္စိတ္ခ်မႈရိွ၊ မရိွ လူထုဆႏၵခံယူပြဲအျဖစ္သုိ႔ ေျပာင္းလဲသြားခဲ့သည္။ အီတလီႏိုင္ငံသားမ်ားက ျပတ္ျပတ္သားသား ‘No’ မဲေပးလုိက္ျခင္းမွာ ဥေရာပကို မယံုၾကည္ေသာ ၾကယ္ငါးပြင့္လႈပ္ရွားမႈ(5 Star Movement)အတြက္ ေအာင္ပဲြတစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ ယင္းပါတီက မစၥတာရန္ဇီ၏ ဒီမုိကရက္တစ္ပါတီထံမွ မဲမ်ားကုိ ခဲြေ၀ယူသြားခဲ့ပါသည္။

‘‘ရန္ဇီက်႐ႈံးၿပီး ေဟာ္လန္ဒီထြက္သြားၿပီ၊ ဥေရာပဆုိရွယ္လစ္ေတြအတြက္ ဆုိးရြားတဲ့ ရက္သတၱပတ္ပါပဲ။ စပိန္၊ ဂ်ာမနီ၊ ပိုလန္စတဲ့ ႏုိင္ငံေတြမွာလည္း ဆုိရွယ္လစ္ေတြ အားနည္းေနၿပီ’’ဟု ဥေရာပပါလီမန္မွ ဗဟိုႏွင့္ လက္ယာ ယိမ္းပါတီမ်ားအဖြဲ႕ ဥေရာပျပည္သူမ်ားပါတီမွ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရိွသူ ဆစ္ဖ႐ုိက္မူရီဆန္က တြစ္တာေပၚတြင္ ခနဲ႔စကားဆုိခဲ့သည္။


အီတလီ 5 Star လႈပ္ရွားမႈေခါင္းေဆာင္ Beppe Grillo မိန္႔ခြန္းေျပာေနစဥ္ (ALESSANDRO DI MARCO / AP)

ဥေရာပမွ လူထုအႀကိဳက္လိုက္ ၀ါဒလိႈင္းလံုးမွာ ဗဟုိႏွင့္ လက္ယာယိမ္းပါတီမ်ားကိုလည္း ႐ုိက္ခတ္ခဲ့ပါသည္။ သုိ႔ေသာ္၎တို႔က လက္၀ဲယိမ္းမ်ားထက္စာလွ်င္ ပို၍ေတာင့္ခံႏုိင္ပါေသးသည္။ ထိုအေတာအတြင္း ဥေရာပမွ လက္၀ဲယိမ္းမ်ားအတြက္ အခက္အခဲမ်ားမွေန၍ လက္၀ဲယိမ္းေခါင္းေဆာင္မ်ားအၾကား ျပန္လည္ဆန္း စစ္သံုးသပ္မႈမ်ားရိွလာခဲ့ပါသည္။

‘‘ဥေရာပနဲ႔ ဥေရာပျပင္ပႏုိင္ငံအမ်ားအျပားမွာ လစ္ဘရယ္ဒီမိုကရက္တစ္တန္ဖိုးေတြကေန ခဲြထြက္တာမ်ိဳးေတြ ရိွေနပါတယ္’’ ဟု ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္က အာဏာရလာခဲ့ေသာ ဂရိလက္၀ဲစြန္းဆီရီဇာပါတီမွ ဂရိဘ႑ာေရး၀န္ႀကီး ယူက လစ္တီဆာကာလုိေတာ့စ္က မၾကာေသးမီက ေျပာၾကားသည္။

‘‘ဒါဟာ တစ္စိတ္တစ္ပုိင္းအေနနဲ႔ ဗဟုိလက္၀ဲႏွင့္ လက္၀ဲယိမ္းေတြရဲ႕ အမွားေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ မဲဆႏၵရွင္ေတြအေနနဲ႔ ဂလိုဘယ္လိုက္ေဇးရွင္းကမၻာ့စီးပြားေရးမွာ သူတို႔အတြက္ ေနရာကုိျမင္ႏုိင္မယ့္ အစီအစဥ္ေတြကို လက္၀ဲယိမ္းေတြက ေသေသခ်ာခ်ာေဖာ္ထုတ္ထားတာမရိွဘူး။ သူတို႔ရဲ႕ စုိးရိမ္ပူပန္မႈေတြ ေျပေပ်ာက္မယ့္အစီအစဥ္ေတြမရိွဘူး’’ဟု မစၥတာ တီဆာကာလုိေတာ့စ္က ဆုိသည္။

ႁခြင္းခ်က္မ်ားလည္း ရိွပါသည္။ ေပၚတူဂီႏုိင္ငံတြင္ ဆုိရွယ္လစ္မ်ားက အစိုးရဖြဲ႕ရန္ လက္၀ဲယိမ္းပါတီသံုးခုႏွင့္ မဟာမိတ္ဖြဲ႕ခဲ့ၿပီးေနာက္ မဲရရိွမႈအေရအတြက္ ပိုမိုခုိင္မာလာခဲ့သည္။ သမၼတအိုဘားမား၏ မဲဆြယ္မႈမ်ိဳးလုပ္ခဲ့ေသာ ေမာ္လတာေလဘာပါတီ ေခါင္းေဆာင္က ၎၏ ဥေရာပ မယံုၾကည္မႈရပ္တည္ခ်က္ကို ဖယ္ရွားလိုက္ၿပီးေနာက္ ၂၀၁၃ ေရြး ေကာက္ပဲြတြင္ ေတာင္ၿပိဳကမ္းၿပိဳ အႏုိင္ရရိွခဲ့သည္။

သုိ႔ေသာ္လည္း ဆိုရွယ္ဒီမုိကရက္မ်ားဦးေဆာင္ေသာ (သုိ႔) မဟာမိတ္အဖြဲ႕တြင္ ပါ၀င္ေသာ  အစိုးရမ်ားအေပၚ ေထာက္ခံမႈက် ဆင္းလာခဲ့သည္။ ၾသစႀတီးယားႏိုင္ငံတြင္ အမ်ားအားျဖင့္ အခမ္းအနားတက္ သမၼတရာထူးယွဥ္ ၿပိဳင္မႈတြင္ ဗဟုိႏွင့္ လက္၀ဲယိမ္း တစ္သီးပုဂၢလပုဂိၢဳလ္ကုိ ၎တုိ႔၏ ကုိယ္စားလွယ္က ႐ႈံးနိမ့္ခဲ့ေသာ္လည္း လူ၀င္မႈဆန္႔က်င္ေသာ၊ လူထုအႀကိဳက္လိုက္ပါတီျဖစ္သည့္ လြတ္လပ္ေရးပါတီမွ ႏုိင္ငံ၏ အင္အားအေတာင့္တင္းဆံုးပါတီအျဖစ္ ရပ္တည္ေနဆဲျဖစ္သည္။

ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္မ်ားကို ေျပာင္းျပန္လွန္ရန္ (သို႔) စိန္ေခၚမႈကုိ တြန္းလွန္ရန္အတြက္ မဲဆႏၵရွင္မ်ားအား ၎တို႔လုပ္ေပးႏုိင္ေသာ ပမာဏမွာ အေမရိကန္မွ လက္၀ဲယိမ္းမ်ားထက္စာလွ်င္ ဥေရာပလက္၀ဲယိမ္းမ်ား၌ အကန္႔ အသတ္မ်ားရိွေနသည္။ အီးယူ၏  ဘတ္ဂ်က္လိုေငြေလွ်ာ့ခ်ေရး ရည္မွန္းခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ဥေရာပႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အစိုးရအသံုးစရိတ္တုိး ျမႇင့္ျခင္းမ်ားကုိ ႐ုတ္တရက္မလုပ္ႏိုင္ေပ။ ထို႔အျပင္ ယူ႐ုိဇုန္ ၁၉ ႏုိင္ငံတြင္ ေနာက္ထပ္တုပ္ေႏွာင္မႈမ်ား ရိွေနသည္။ အေမရိကန္က့ဲသုိ႔ မဟုတ္ဘဲ ေငြေၾကးမ်ား ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀၍ စီးပြားေရးလႈံ႔ေဆာ္ပုိင္ခြင့္ ဥေရာပႏုိင္ငံမ်ားတြင္ မရိွေပ။

ယခုဆိုလွ်င္ သစ္လြင္ၿပီး ယခင္က အစြန္အဖ်ားတြင္သာရိွခဲ့ေသာ လက္၀ဲစြန္းပါတီ (ဥပမာ စပိန္ႏုိင္ငံမွ ပိုဒီေမာ့စ္ပါတီ)ႏွင့္ လက္ယာစြန္းပါတီ (ဥပမာ ၾသစႀတီးယားမွ လြတ္လပ္ေရးပါတီ) တုိ႔မွ အစဥ္အလာအင္အားႀကီးခဲ့ေသာ ဗဟုိလက္၀ဲႏွင့္ ဗဟုိလက္ယာပါတီမ်ားမွ မဲမ်ားကို ခဲြေ၀ရယူေနၾကသည္။

ဗဟုိလက္ယာယိမ္းပါတီအမ်ားစုသည္ လက္ယာစြန္းပါတီမ်ားထံသုိ႔ မဲမ်ားဆံုး႐ႈံးေနေသာ္လည္း ဗဟိုႏွင့္ လက္၀ဲယိမ္းပါတီမ်ားမွာ ဘက္ေပါင္းစံုမွ အထုအေထာင္းခံေနရသည္။

ၿဗိတိန္မွ ေလဘာပါတီႏွင့္ ျပင္သစ္ဆုိရွယ္လစ္မ်ားသည္ အစဥ္အလာအားျဖင့္ ၎တို႔ဘက္က အခိုင္အမာရပ္တည္မဲေပးခဲ့ေသာ လူလတ္တန္းစားႏွင့္ အလုပ္သမားလူတန္းစားၾကား စိုးရိမ္မႈမ်ားရိွေနေသာ လူ၀င္မႈႀကီးၾကပ္ေရးကဲ့သုိ႔ကိစၥကုိ ေျပလည္ေအာင္ ေျဖရွင္းေရး ႐ုန္းကန္ေနၾကရသည္။

ၿဗိတိန္၏ အလုပ္သမားလူတန္းစား မဲဆႏၵရွင္အမ်ားအျပားသည္ ေလဘာပါတီအစား ဥေရာပကုိ မယံုၾကည္ေသာ ၿဗိတိန္လြတ္လပ္ေရးပါတီကို ေျပာင္းလဲမဲေပးခဲ့ၾကသည္။ ယင္းပါတီမွာ ေခါင္းေဆာင္မႈမတည္ၿငိမ္ေသာ္လည္း အီးယူမွ ၿဗိတိန္ႏုတ္ထြက္ေရး မဲဆြယ္ခဲ့ေသာ ပါတီျဖစ္သည္။

ျပင္သစ္ႏုိင္ငံတြင္လည္း မဲဆႏၵရွင္မ်ားက ဆုိရွယ္လစ္မ်ားကို  စြန္႔ခြာေနၾကၿပီး လက္၀ဲယိမ္းမ်ားဆီ ေရႊ႕လ်ားသြားၾကသည္၊ သုိ႔မဟုတ္ပါကလည္း မာရင္လီပင္း၏ လက္ယာယိမ္းအမ်ိဳးသားတပ္ဦးဆီ ဦးလွည့္ေနၾကၿပီျဖစ္သည္။

‘‘လက္၀ဲယိမ္းေတြအတြက္ အက်ဘက္ယုိင္မႈဆက္လက္ ျဖစ္ေပၚေနမယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္’’ဟု ၿဗိတိိန္ေလဘာပါတီအႀကံေပးေဟာင္းႏွင့္ လန္ဒန္ၿမိဳ႕ Queen Mary တကၠသုိလ္မွ ပါေမာကၡ ပက္ထရစ္ဒုိင္းမြန္းက သံုးသပ္ပါသည္။

—Ref:WSJ