ဖိလစ္ပုိင္သမၼတဒူတာတီ၏ စိတ္ကုိ ေလ့လာၾကည့္ျခင္း

ဖိလစ္ပုိင္ႏုိင္ငံတြင္ ဆယ္စု ႏွစ္ႏွင့္ခ်ီ၍ ၾကာျမင့္ခဲ့ေသာ အေမ ရိကန္ႏုိင္ငံႏွင့္ မဟာဗ်ဴဟာ ေျမာက္ မဟာမိတ္ဖြဲ႕မႈ အလ်င္အ ျမန္ယိုယြင္းပ်က္စီးေနၿပီး ပင္လယ္ ျပင္နယ္ေျမၿပိဳင္ဘက္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ ႏွင့္ ပုိမိုရင္းႏွီးေသာ ဆက္ဆံေရး ထူေထာင္ေနသည္။ အရပ္သား ေစာင့္ၾကည့္ေသာ မူးယစ္စစ္ပဲြမွာ လည္း ေထာင္ႏွင့္ခ်ီေသာ လူမ်ား ၏ အသက္ကို ႏုတ္ယူေနသည္။ ယင္းလႈပ္ခတ္မႈမ်ား၏ အလယ္ ဗဟုိတြင္ ဖိလစ္ပုိင္သမၼတ ႐ုိဒရီဂုိ ဒူတာတီပါ၀င္ေနသည္။ ရန္လိုၿပီး တိုက္ခိုက္ ေျပာဆုိတတ္ေသာ ဒါဗာအုိၿမိဳ႕ေတာ္၀န္ေဟာင္းမွာ ၂၀၁၆ ဇြန္လတြင္ ႏုိင္ငံ၏ သမၼတ ျဖစ္လာခဲ့သည္။

‘ျပစ္ဒဏ္ခတ္သူ’၊ ‘ဒူတာတီ ဟယ္ရီ’ဟူေသာ နာမည္ေျပာင္ မ်ားရရိွထားေသာ ဒူတာတီသည္ ျပစ္မႈမ်ားကုိ ျပတ္ျပတ္သားသား ကုိင္တြယ္သြားမည္ဟူေသာ ကတိ စကားမ်ားျဖင့္ ေရြးေကာက္ပြဲအ ျပတ္အသတ္ႏုိင္ခဲ့သူျဖစ္သည္။ ၎၏လုပ္ရပ္မ်ားေၾကာင့္ ႏုိင္ငံ တကာတြင္ အျငင္းပြားစရာျဖစ္ ေနေသာ္လည္း ဖိလစ္ပုိင္ႏုိင္ငံတြင္ ၎အား ေထာက္ခံမႈျမင့္မားေနဆဲ ျဖစ္ပါသည္။ ယင္းမွာ ဒူတာတီ အား စိတ္ဓာတ္လႈံ႔ေဆာ္ေပးေသာ အရာကုိ နားလည္ရန္ အဓိကက် ပါသလား။ ယင္းအျပင္ ၎၏ ပံုမွန္မဟုတ္ေသာ အျပဳအမူကုိ ရွင္းျပႏုိင္ေသာ အေၾကာင္းျခင္းရာ မ်ား မ်က္ႏွာျပင္ေအာက္တြင္ ရိွ ေနပါေသးသလား နားလည္ရန္ လုိအပ္ပါသည္။

မနီလာတကၠသုိလ္မွ စိတ္ ပညာပါေမာကၡေဒါက္တာ ခရစ္ တီးနားမြန္တီရယ္၏ အဆုိအရ ဒူတာတီ၏ ဆြဲေဆာင္ႏုိင္စြမ္း တစ္စိတ္တစ္ပုိင္းမွာ ေအာက္ေျခ ဆင္းရဲသားမ်ား၏ ဘာသာစကား ႏွင့္ မေက်မနပ္ျဖစ္ျခင္းမ်ားကို သိ ရိွျခင္းျဖစ္သည္ဟု ဆုိသည္။

‘‘သူဟာ ေျပာင္ေျမာက္တဲ့ ႏုိင္ငံေရးသမားတစ္ဦးပါ။ ဒူတာ တီရဲ႕ အစြန္းေရာက္ျပဳမူပံုဆုိတာ ဟာ လူမႈအင္အားထြက္ေပၚလာဖို႔  ရာအတြက္ အားနည္းၿပီး ဖယ္ၾကဥ္ ခံထားရတဲ့လူေတြရဲ႕ ပံုရိပ္နဲ႔ ဘာ သာစကားကုိ ထိေရာက္စြာ အသံုး ခ်ျခင္းပါပဲ’’ဟု ပါေမာကၡ မစၥစ္ ခရစ္တီးနားကဆိုသည္။

ယင္းကိုေအာင္ျမင္ေအာင္ ဒူတာတီမည္ကဲ့သုိ႔ လုပ္ေဆာင္သ နည္းဆုိျခင္းကုိ ၾကည့္ပါက ဒူတာ တီအတြက္ စကားလံုးမ်ားမွာ လုပ္ ရပ္မ်ားပင္ျဖစ္သည္ဟု ပါေမာကၡ ခရစ္တီးနားက ေျပာျပသည္။

‘‘သူ႔ရဲ႕ အင္တုိက္အားတုိက္ ေျပာဆုိမႈဟာ သူ႔ရဲ႕ လုပ္ရပ္ပဲ။ သူ႔ရဲ႕လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြၿပီး ေျမာက္ဖို႔ သူ႔ရဲ႕ မိန္႔ခြန္းေတြကို အသံုးခ်တယ္။ ၿခိမ္းေျခာက္မႈ၊ အ ေၾကာက္တရား၊ လူထုနာခံဖုိ႔ ဒါေတြအတြက္ မိန္႔ခြန္းေတြကို သူ အသံုးခ်တယ္’’ဟု ၎ကဆက္ ေျပာသည္။

ဒူတာတီအတြက္ဆုိလွ်င္ သူ ၏အေဟာအေျပာစကားလံုးမ်ား မွာ ေလဟာနယ္တစ္ခုအတြင္း တည္ရိွေနျခင္းမဟုတ္ေပ။ ‘‘သူ႔ရဲ႕ အာ၀ဇၨန္းကေနၿပီး မူးယစ္ေဆး၀ါး ႏွိမ္နင္းေရးလုပ္ငန္းမ်ဳိးမွာ ေသြး ထြက္သံယိုအၾကမ္းဖက္မႈျဖစ္ တယ္။ ဒါ့အျပင္သူ႔ရဲ႕ အာ၀ဇၨန္း ေၾကာင့္ စာရိတၱပုိင္းအရ မွားယြင္း တယ္ဆုိတာထက္ လက္ခံႏုိင္ဖြယ္ ေလးစားေလာက္ဖြယ္ တျခားႏုိင္ငံ ေရးပဋိပကၡေတြလည္း ျဖစ္ေပၚ လာပါတယ္’’ဟု ပါေမာကၡ မြန္တီ ရယ္က ဆုိသည္။

၎၏ ႏုိင္ငံေရးအာ၀ဇၨန္း အျပင္ ဒူတာတီသည္ သမၼတ အုိ ဘားမားႏွင့္ ပုပ္ရဟန္းမင္းႀကီး ဖရန္႔စစ္တုိ႔ႏွစ္ဦးစလံုးကုိ ‘‘မိန္းမ ရႊင္မသား’’ဟု ေခၚေ၀ၚခဲ့သည္မွာ လူသိမ်ားသည္။ မုဒိမ္းမႈကုိ လူ သိရွင္ၾကားဟာသေျပာဆုိခဲ့သလုိ ၎၏ ရန္သူမ်ားအား သတ္စား ပစ္မည္ဟု ေျပာခဲ့သူလည္းျဖစ္ သည္။ ယခုသီတင္းပတ္အတြင္း မွာပင္ လက္နက္မ်ား ေရာင္းရရန္  ေနာက္ဆုတ္သြားခဲ့ျခင္းတစ္ခုအ တြက္ အေမရိကန္မ်ားအား ဒူတာ တီက ‘ေမ်ာက္မ်ား’၊ ‘အေမရိ ကန္အ႐ူးမ်ား’ဟု ေခၚေ၀ၚခဲ့သည္။ ယင္းမွာ ဆဲဆိုျခင္းမ်ားအား ရပ္ တန္႔ရန္ မိမိကို ဘုရားသခင္က ေျပာသည္ဟု ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကား ၿပီးေနာက္ ၎၏ အမူအယာ ေျပာင္းလဲသြားျခင္း ျဖစ္ႏုိင္ပါ သည္။

အဆုိပါေျပာၾကားခ်က္မ်ား ကုိ အေလးအနက္ထားရန္ ခက္ခဲ ေကာင္း ခက္ခဲႏုိင္ေသာ္လည္း ၂၀၁၆ ဧၿပီတြင္ ထြက္ေပၚလာ ေသာ အစီရင္ခံစာတစ္ခုအရ ဒူတာတီတစ္ေယာက္ ကြဲျပားျခားနားမႈ ကုိ သိခ်င္မွ သိမည္ဟု ၫႊန္ျပေန ပါသည္။ ယင္းအစီရင္ခံစာအရဆုိ လွ်င္ ဒူတာတီသည္ လူမႈဆန္႔က်င္ ေရး မိမိကုိယ္ကုိယ္ဗဟုိျပဳကုိယ္ ရည္ကုိယ္ေသြးခ်ိဳ႕ယြင္းမႈဟုေခၚ ေသာ စိတ္ေရာဂါတစ္ခုခံစားေန ရသည္ဟု ဆုိသည္။

အဆုိပါ အစီရင္ခံစာကို ႏုိင္ငံတကာ စိတ္ပညာရွင္မ်ား ေကာင္စီဥကၠ႒ေဟာင္း ေဒါက္ တာ နာတီဗီဒက္ဒါယန္းက ျပဳစုခဲ့ ျခင္းျဖစ္သည္။ ယင္းကုိ ဒူတာတီ ၏ ဇနီးေဟာင္းႏွင့္ လမ္းခဲြစဥ္က ထုတ္ျပန္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ၎တို႔အ နက္ အခ်က္အမ်ားအျပားကုိ ၎က လူထုေရွ႕တြင္ ပံုမွန္ျပသခဲ့ သည္။ ထိုအခ်က္မ်ားတြင္ ‘မိမိ၏ ခံစားခ်က္မ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ ခက္ခဲေသာ အလြန္႐ွဴး႐ွဴးဒုိင္းဒုိင္း ႏုိင္ေသာ လူပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးျဖစ္ၿပီး မိမိလုပ္ရပ္၏ ေနာက္ဆက္တြဲ အက်ိဳးဆက္မ်ားကို ျပန္လည္စဥ္း စားသံုးသပ္ႏုိင္မႈမရိွသူ’ဟူေသာ အခ်က္လည္း ပါ၀င္သည္။

အစီရင္ခံစာတြင္ ထပ္မံေဖာ္ ျပထားသည္မွာ ဒူတာတီသည္ ေယဘုယ်မသိက်ဳိးကြၽန္ျပဳမႈ၊ ထိရွ ခံစားမႈမရိွျခင္း၊ မိမိကုိယ္ကုိယ္ ဗဟုိျပဳျခင္းမ်ားလည္း ရိွေနသည္ ဟုဆိုသည္။

ပါေမာကၡ မြန္တီရယ္သည္ လည္း ေဒါက္တာဒါယန္း၏ အစီ ရင္ခံစာအေၾကာင္း သိရိွပါသည္။ ‘‘ဒူတာတီရဲ႕ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ေတြ႕

ရိွခ်က္ေတြကို သိခ်င္တယ္ဆုိရင္ ေတာ့ ေဒါက္တာ ဒါယန္းရဲ႕ အစီ ရင္ခံစာကုိ ဖတ္ၾကည့္ပါ။ သူဟာ တကယ္ေတာ္တဲ့ စိတ္ပညာရွင္ တစ္ေယာက္ပါ’’ဟု ပါေမာကၡ မြန္တီရယ္က ဆုိသည္။

ဒူတာတီကဲ့သုိ႔ ခန္႔မွန္းရခက္ ေသာ ေခါင္းေဆာင္မ်ားမွာ ထိ ေရာက္ေသာ မူ၀ါဒတုံ႔ျပန္မႈလုပ္ ရန္ ခက္ခဲသည္ဟု မီခ်ီဂန္ တကၠသုိလ္မွ စိတ္ပညာဂုဏ္ထူး ေဆာင္ပါေမာကၡ ေဒးဗစ္ဂ်ီ၀င္ တားက ဆုိသည္။ ၎မွာ ႏုိင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ ကုိယ္ရည္ ကုိယ္ေသြးရာဇ၀င္အား သုေတသ နျပဳရာ၌ ထင္ရွားသူျဖစ္ပါသည္။

‘‘ေခါင္းေဆာင္ တစ္ဦးရဲ႕ ပုဂၢိဳလ္ေရးအာသီသ၊ လုိအပ္ခ်က္ ေတြ၊ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေတြ၊ အ ေၾကာက္တရားေတြ၊ စြဲလမ္းမႈေတြ ကေနၿပီး အက်ိဳးဆက္အလြန္မ်ား တဲ့ အစိုးရလုပ္ရပ္ေတြကုိ ပံုေဖာ္ ေပးပါတယ္။ တစ္ခါတေလက် ေတာ့လည္း သူတုိ႔ဟာ ကုိယ့္ကုိယ္ ကုိယ္က်႐ံႈးေစတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ အရမ္းကို ရန္လိုတယ္။ တစ္ခါ တေလက်ေတာ့လည္း သတိၱရိွ ရဲရင့္ၿပီး သူရဲေကာင္းဆန္တယ္’’  ဟု ပါေမာကၡ၀င္းတားကဆုိ သည္။

ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ စိတ္ ပုိင္းဆုိင္ရာရာဇ၀င္မွာ ဆံုးျဖတ္ ခ်က္ခ်ရာတြင္ အကူအညီရႏုိင္ ေသာ္လည္း ၎တို႔ဦးေဆာင္ေသာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ အခန္း က႑မွာလည္း အလားတူအေရး ပါသည္။

‘‘ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ စိတ္ ပုိင္းဆုိင္ရာရာဇ၀င္က ဇာတ္လမ္း ရဲ႕ တစ္၀က္ပါ။ အေရးႀကီးတာက ေတာ့ ေခါင္းေဆာင္ရဲ႕ စိတ္ပုိင္း ဆုိင္ရာ လိုအပ္ခ်က္၊ တိမ္းၫႊတ္ မႈေတြနဲ႔ လူအဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ စိတ္ ဓာတ္ေရးရာ အန္ကိုက္ကြက္တိ ျဖစ္သလားဆိုတာကို နားလည္ဖို႔ ပါ’’ဟု ပါေမာကၡမြန္တီရယ္က ေျပာသည္။

‘‘ႏုိင္ငံေရး ရလဒ္ေတြကို ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ ကုိယ္ရည္ ကုိယ္ေသြးက ပံုေဖာ္အားျဖည့္ေပး သြားတာပါ။ အဲဒါေတြဟာ ခံစား ခ်က္ပုိင္းဆုိင္ရာတုံ႔ျပန္မႈေတြ၊ အကဲျဖတ္ခ်က္ေတြ၊ ရည္မွန္းခ်က္ ရွာေဖြမႈ၊ ေရြးခ်ယ္မႈေတြနဲ႔ ေပါင္း စပ္ပံုေဖာ္မႈေတြျဖစ္ပါတယ္’’ဟု ေဒါက္တာ ၀င္းတားက ေျပာသည္။လက္ရိွတြင္ အသစ္ေပၚ ထြက္လာေသာ ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံ မ်ား၌ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ခဲြျခမ္းစိတ္ျဖာေလ့လာစရာ ေခါင္းေဆာင္ ပံုစံမ်ားနည္းပါးေနသည္ဟု ပါေမာကၡမြန္တီရယ္က ျဖည့္စြက္ေျပာၾကား ပါသည္။

မစၥတာ ဒူတာတီႏွင့္ ပတ္ သက္၍ ေဒါက္တာ၀င္းတားက ‘‘သူဟာ အလြန္ေၾကာက္စရာေကာင္းၿပီး အႏၲရာယ္ရိွတဲ့ လူပုဂၢိဳလ္ တစ္ဦးလို႔ ထင္ျမင္ခ်က္က လြဲၿပီးတျခားမသိပါဘူး’’ဟု ေျပာၾကားပါသည္။

ေရရွည္အက်ိဳးဆက္မ်ားကို အေသးစိတ္ ေျပာႏုိင္ေလာက္ ေအာင္ ဒူတာတီႏွင့္ ၎၏ အ တက္အက်မညီသည့္ မူ၀ါဒမ်ားကို ျမင္ေတြ႕ရေသးျခင္းမရိွေသာ္ လည္း ယခုအခ်ိန္ထိ ကြၽႏု္ပ္တုိ႔ ေျပာႏုိင္သည္မွာ မူးယစ္ေဆး၀ါးတိုက္ပြဲ အား ကတိျပဳျခင္းျဖစ္ေစ (သို႔မ ဟုတ္) မဟာမိတ္ဆက္ဆံေရး အားနာက်င္ေစျခင္းျဖစ္ေစ ဒူတာတီမွာ ေျပာသည့္အတုိင္းလုပ္သည္ ဆုိ ျခင္းပင္ျဖစ္ပါသည္။

—Ref:Looking inside the mind of Philippines’ Duterte