ကမၻာ့ဖလား ဖီဘာ

ဓာတ္ပုံ−နစ္ကီ

၁၉၉ သုိ႔ဖုန္း၀င္လာသည္။ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္တစ္ဦး က ဘယ္မွာ ဘာအမႈျဖစ္ျပန္ၿပီလဲေတြးကာ   ဖုန္း  ေကာက္ ကုိင္သည္။ တစ္ဖက္က ေမးလုိက္သည္က ကမၻာ့ ဖလား။

‘‘ဒီေန႔ဘာပြဲေတြရွိလဲ။ ဘယ္ အသင္းေတြကန္မွာလဲ’’   ေမး သည္။ တာ၀န္က်ရဲ၀န္ထမ္းကသိ သမွ် ျပန္ေျဖေပးသည္။ပြဲၿပီးေတာ့ ဖုန္းျပန္လာသည္။ ‘‘ပြဲ ဘယ္လုိၿပီး သြားလဲ’’ ေမးျပန္သည္။ ၁၉၉ ကုိ ေနာက္ေျပာင္ဖုန္းဆက္လွ်င္ အ ခန္႔မသင့္က အဖမ္းခံရႏုိင္သည္။ သုိ႔ေသာ္ စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ ျဖစ္စရာအခ်ိဳ႕ရွိေသာ္လည္း ‘ကမၻာ့ဖလားအမွတ္တရ’ ဟုသာ သေဘာထားေၾကာင္း ရဲတပ္ဖြဲ႕ ၀င္မ်ားကဆုိသည္။

‘ေဘာလုံးကုိ ခ်စ္ျမတ္ႏုိး ျခင္းက ကမၻာႀကီးကုိအသင္းတစ္ သင္းလို စည္းလုံးေစခဲ့တယ္’ ဟု ႐ုရွားသမၼတဗလာဒီမာပူတင္က ေျပာဆုိၿပီးေနာက္ ၂၀၁၈ ကမၻာ့ ဖလားၿပိဳင္ပြဲကုိ ဖြင့္လွစ္ေပးခဲ့ သည္။ ေဘာလုံးကုိ ခ်စ္ျမတ္ႏုိး သည့္ျမန္မာပရိသတ္မ်ားလည္း ကမၻာ့ဖလားရင္ခြင္သုိ႔ ခုိ၀င္ေန ၿပီျဖစ္သည္။

လက္ရွိခ်န္ပီယံဂ်ာမနီ၏ မထင္မွတ္သည့္႐ႈံးပြဲ၊ နာမည္ႀကီး ေပၚတူဂီႏွင့္ စပိန္၏ဂုိးမ်ားသည့္ သေရပြဲ၊ ေဘာလုံးဘုရင္ဘရာဇီး ႏွင့္ အာဂ်င္တီးနားတို႔ႏုိင္ပြဲေပ်ာက္ ဆုံးမႈ၊ ေဘာလုံးဘုိးေအအဂၤလန္ ၏ေနာက္ဆုံးမိနစ္မွရသည့္ အႏုိင္ ပြဲစသည့္ ကမၻာ့ဖလားအဖြင့္ပြဲစဥ္ မ်ားက ပရိသတ္မ်ားကုိဆြဲေဆာင္ ခဲ့သည္။

႐ုရွားကမၻာ့ဖလားပြဲစဥ္မ်ား ကလည္း အခ်ိန္ေကာင္း။ ညေန ကစၿပီးညအထိ တစ္ေန႔သုံးပြဲ ၾကည့္ႏုိင္သည္။ ခ်န္ပီယံလိဂ္ ေလာက္လည္း ညဥ့္မနက္။ သုိ႔ ျဖစ္ရာ ျမန္မာပရိသတ္မ်ားက ပြဲစဥ္မ်ားကုိ မလြတ္တမ္းတစ္၀ ႀကီးခံစားႏိုင္ၿပီး ဘီယာဆိုင္မ်ား ႏွင့္ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္မ်ားအလုပ္ ျဖစ္ၾကသည္။ ထုိ႔အျပင္ ကမၻာ့ ဖလားကုိ အေၾကာင္းျပဳၿပီးအႏုိင္ရ မည့္အသင္းကုိ ခန္႔မွန္းကာ ဆုေၾကးေပးအပ္သည့္ အေရာင္းျမႇင့္တင္ ေရးအစီအစဥ္မ်ားလည္း ေခတ္ စားလြန္းလွၿပီး သူသူငါငါပါ၀င္ခဲ့ သည္။ ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ား၏ ညေနခင္း အခ်ိန္အခါတြင္ ႐ုပ္ျမင္သံၾကား ၌ ကမၻာ့ဖလားကေနရာယူထား သည္။

နယ္ၿမိဳ႕မ်ားတြင္လည္း ကမၻာ့ဖလားေရာဂါကျပင္းသည္။ ေမာ္လၿမိဳင္ပရိသတ္ကေတာ့ အ က်ပ္႐ုိက္သြားသည္။ ေမာ္လၿမိဳင္ ၿမိဳ႕၌ ဇြန္လ ၁၇ ရက္ကမုိးသည္း ထန္စြာရြာၿပီး ႏွစ္မ်ားစြာအတြင္း  မႀကံဳစဖူး ေရႀကီးခဲ့၍ျဖစ္သည္။ သုိ႔ေသာ္ ေဘာလုံး၀ါသနာအုိးမ်ား က ကမၻာ့ဖလားပြဲစဥ္မ်ားကုိ လက္လႊတ္မခံခဲ့ေပ။

‘‘ညဘက္ပုိင္းအထိေရက မက်ေသးဘူး။ ဂ်ာမနီနဲ႔မကၠဆီကုိ ပြဲေလ။ ေဘာပဲြၾကည့္ခ်င္တဲ့လူ ေတြစုၿပီးေရေတာထဲတုိးေ၀ွ႔ၾကၿပီး ျပတဲ့ဆီသြားရတာေပါ့ဗ်ာ’’ ဟု ေမာ္လၿမိဳင္စက္တန္းရပ္ကြက္ေနကိုသန္႔ေ၀ထြန္းက ေျပာသည္။

ထုိ႔အျပင္ စစ္ကုိင္းတိုင္းေဒ သႀကီး ခႏၲီးႏွင့္လဟယ္မုိင္ ၄၀ ခန္႔ပ်က္စီးေနသည့္တုိင္  ေန႔စဥ္ အသြားအျပန္လုပ္၍ ကမၻာ့ဖလား အားေပးသည့္ နာဂတိုင္းရင္းသား မ်ားလည္းရွိသည္ဟု လဟယ္ၿမိဳ႕ မွ ကုိဂတ္ဖားကေျပာသည္။

‘‘လဟယ္မွာ ေဘာပြဲျပတာ မရွိဘူးေလ။ ခႏၲီးအထိသြားၾကည့္ ရတာ’’ ဟုကုိဂတ္ဖားကဆုိသည္။

ဧရာ၀တီတိုင္း ေမာ္ကြၽန္းၿမိဳ႕ တြင္ ဇြန္လ ၁၈ ရက္ကရြာတစ္ရြာ မွ တစ္ရြာသို႔စက္ေလွျဖင့္ကမၻာ့ ဖလားပြဲသြားၾကည့္ၿပီး  ျပန္ လာစဥ္ အသင္းစြဲျဖင့္ ျငင္းခုံရာမွ အခ်င္းမ်ား၍ စက္ေလွတစ္စီး ေမွာက္ခဲ့သည္။ ဒဏ္ရာရသူမ်ားရွိ ၿပီး ေဆး႐ုံေဆးခန္းပုိ႔ေဆာင္ခဲ့ရ ေသာ္လည္း စုိးရိမ္ရသူမရွိခဲ့ပါ။

ကယားျပည္နယ္ ေမာ္ခ်ီး ေဒသတြင္ ေဘာလုံး၀ါသနာအုိး တစ္ဦးေၾကာင့္ ရပ္ကြက္တစ္ခုလုံး မီးေဘးသင့္ရမည့္ အေျခအေန တစ္ခုျဖစ္ခဲ့သည္။ ေမာ္ခ်ီးေဒသ (၁၃) ကုန္းရပ္ကြက္တြင္ လူငယ္ တစ္ဦးက ေဘာလုံးပြဲၾကည့္ရင္း စကားမ်ား၍ ရပ္ကြက္အတြင္း ဓာတ္ဆီေလာင္းၿပီး မီး႐ႈိ႕ခဲ့သည္။ အျမန္ဆုံးၿငိႇမ္းသတ္ခဲ့ႏုိင္၍ ရပ္ ကြက္ျပာမက်သည္ဟု ေဒသခံ မ်ားကေျပာသည္။

ကမၻာဖလား  ေဘာလုံးအဖ်ားအျပင္းဆုံးသူမ်ားက ႐ုရွားအထိ ကုိယ္တုိင္သြားေရာက္အား ေပးၾကသည္။ မနည္းမေနာရွိေန ပါသည္။ ကမၻာ့ဖလားကာလတြင္ အိမ္ရွင္႐ုရွားႏုိင္ငံသုိ႔ ျပည္တြင္းမွ သြားေရာက္သူဦးေရ ၅၀၀ ထက္မနည္းရွိသည္ဟု ျမန္မာ ႏိုင္ငံ    ခရီးသြားလုပ္ငန္းရွင္မ်ား အသင္းမွ တာ၀န္ရွိသူတစ္ဦးက ခန္႔မွန္းထားသည္။

ခရီးသြားေအဂ်င္စီမ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး အုပ္စုဖြဲ႕သြား ေရာက္သူမ်ားရွိသလုိ အခ်ိဳ႕က ေအဂ်င္စီမ်ားမွ ေဘာလုံးပြဲလက္ မွတ္ျဖတ္၍ မိမိအစီအစဥ္ျဖင့္ ကုိယ္တုိင္သြားၾကသည္။

‘‘အမ်ားစုကေတာ့ အႀကိဳ ဗုိလ္လုပြဲေတြၾကည့္ဖုိ႔သြားၾက မယ္။ အခုအုပ္စုပြဲေတြမွာလည္း သြားၿပီးၾကည့္တဲ့လူေတြ ရွိပါ တယ္’’ ဟု NewMotion Travel and Tour မွတာ၀န္ရွိသူတစ္ဦးက ေျပာသည္။ လက္ရွိတြင္ ၎တို႔ ႏွင့္ခ်ိတ္ဆက္၍ ကမၻာ့ဖလားပြဲ သြားၾကည့္သူ ၇၀ ေက်ာ္ရွိေၾကာင္း ဆက္လက္ေျပာသည္။

ကမၻာ့ဖလားကုိ ပရိသတ္ မ်ားကသာ ေမာင္ပိုင္စီးခြင့္ရသည္ မဟုတ္ပါ။ ကမၻာ့ဖလားသည္ ႏုိင္ ငံေရးလည္း ပါသည္။ စီးပြားေရး လည္းပါသည္။ ေလာင္းကစား လည္းပါသည္။ မီးဖုိေခ်ာင္လည္း ပါသည္။ တိရစၧာန္မ်ားလည္းပါ သည္။

အီရန္ႏုိင္ငံအေပၚ ခ်မွတ္ ထားေသာ အေမရိကန္ပိတ္ဆုိ႔အ ေရးယူမႈမ်ားေၾကာင့္ အီရန္အ သင္း၏ ျပင္ဆင္မႈမ်ားအခက္ ေတြ႕ခဲ့ရသည္။ နာမည္ႀကီးအေမ ရိကန္အေျခစုိက္ Nike က အီရန္ အသင္းကုိ အားကစားဆိုင္ရာ ပစၥည္းမ်ားေထာက္ပံ့ရန္ ျငင္းဆုိ ခဲ့သည္။

ဂရိႏွင့္ကုိဆုိဗုိသည္ အီရန္ ႏွင့္ကစားမည့္ ကမၻာ့ဖလားအႀကိဳ ေျခစမ္းပြဲမ်ားကုိ ဖ်က္သိမ္းခ့ဲ သည္။

အာဂ်င္တီးနားႏွင့္ အစၥေရး တို႔ ကမၻာ့ဖလားအႀကိဳေျခစမ္းပြဲ လည္း ဖ်က္သိမ္းခဲ့ရသည္။

ကမၻာ့ဖလားသည္ ကုန္စည္ မ်ဳိးစုံအတြက္ အေရာင္းျမႇင့္တင္ေရး အတြက္လည္း အသုံး၀င္သည္။ မိမိတုိ႔ ထုတ္ကုန္မ်ား၊ ၀န္ေဆာင္ မႈမ်ားကုိ ကမၻာ့ဖလားႏွင့္ခ်ိတ္၍ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္လူမႈကြန္ရက္တြင္ အ ၿပိဳင္အဆုိင္ အေရာင္းျမႇင့္တင္ျခင္း သည္ ႐ုရွားကမၻာ့ဖလား၏ ၀ိ ေသသလည္းျဖစ္သည္။

မိမိအားေပးေသာအသင္း ကုိ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္တြင္ေရး၍ ၀ါသ နာတူခ်င္း ေဆြးေႏြးၾက၊ ျငင္းခုံ ၾကသည္မွာလည္း ယေန႔ေဖ့စ္ ဘြတ္ခ္ေရစီးတစ္ခုျဖစ္ေနသည္။

ကမၻာ့ဖလားႏွင့္ေနာက္ ဆက္တြဲပါလာသည့္ ေရာဂါက ေလာင္းကစားပင္။ အားကစားပုိး ႏွင့္ ေလာင္းကစားပုိးက တပူးတြဲ တြဲေနတတ္သည့္အခ်ိန္လည္းျဖစ္ ၏။ ကမၻာ့ဖလားၿပိဳင္ပြဲ၀င္အသင္း မ်ားအတြက္ ေခြး၊ ေၾကာင္၊ ၀က္၊ ျခေသၤ့ႏွင့္ ဆင္အပါအ၀င္ ကမၻာ တစ္၀န္းရွိ ထူးျခားေသာတိရစၧာန္ မ်ားက အသီး သီးေဟာကိန္းထုတ္ ေနသည္။

၂၀၁၀ ကမၻာ့ဖလားက ေပါလ္ဟုအမည္ေပးထားသည့္ ေရဘ၀ဲတစ္ေကာင္သည္ ဆီမီး ဖုိင္နယ္တြင္ ဂ်ာမနီအသင္း စပိန္ ကုိ႐ႈံးေသာပြဲအပါအ၀င္ ဂ်ာမနီအ သင္း၏ ပြဲစဥ္ရလဒ္မ်ားကုိ မွန္ မွန္ကန္ကန္ ေဟာကိန္းထုတ္ခဲ့ သည္။ ယင္းေရဘ၀ဲေသဆုံးၿပီး ေနာက္ ယခုတစ္ဖန္တစ္မူထူးျခား ေသာတိရစၧာန္မ်ားက ေဟာကိန္း ထုတ္လာျပန္သည္။

ေမာင္းအေၾကာင္း၊ ေၾကးအ ေၾကာင္း၊ ေဘာ္ဒီ၊ ဂုိးေပၚ၊ ဂုိး ေအာက္ဆုိတာေတြက ေနရာ တိုင္းလုိလုိပင္ ၾကားေနရသည္။ ကာတြန္းဆရာမ်ားႏွင့္ သေရာ္စာ ေရးသူမ်ားပင္ ‘‘ကမၻာ့ဖလားကန္ ခ်က္က မီးဖုိေခ်ာင္အထိလာထိ တယ္’’ ဟု ေနာက္ေျပာင္ၾကသည္။

‘‘ေလာင္းလုိ႔ေကာင္းတာကုိး။ ပြဲစဥ္က  ေန႔တိုင္းႏွစ္ပြဲအနည္း ဆုံးရွိတယ္ဗ်ာ။ ေျခစြမ္းေတြက လည္း အုပ္စုပြဲေတြမွာ ဘယ္သူ သာလည္း မွန္းလုိ႔ရတယ္ဗ်ာ’’ ဟု မႏၲေလးၿမိဳ႕မွ ၀ါသနာရွင္ကုိဧရာ ေက်ာ္က ေျပာသည္။

ထုိ႔အျပင္ အြန္လုိင္းေပၚတြင္ အေလ်ာ္အစားျပဳႏုိင္သည့္ ဒုိင္ မ်ား၊ ဒုိင္ႏွင့္ထုိးသားခ်ိတ္ဆက္ ေပးသည့္ဂ႐ု(ပ္)မ်ား ေပါမ်ားလာ ၍ အေလာင္းအစားျပဳရန္မွာပုိ၍ လြယ္ကူလာသည္။ ႏုိင္ငံတြင္ လည္း ထုိကဲ့သုိ႔ေလာင္းကစားမ်ား ကုိ ထိထိေရာက္ေရာက္အေရးယူ သည္က အားနည္းလွသည္။

သုိ႔ႏွင့္တိုင္ ေရျခားေျမျခား ေရႊေျခေထာက္ပုိင္ရွင္မ်ားကုိ ပုံ ေအာေလာင္းကစားရာမွ ဖလား လုပြဲလည္းအၿပီး လူလည္းညည္းရ မည့္အျဖစ္မ်ားလည္းရွိလာႏုိင္ သည္။

ကမၻာ့ဖလား မစမီ ဇြန္လ ၁၃ ရက္ကထုိင္း၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ပရာ ယြတ္ကုိယ္တိုင္ ျပည္သူျပည္သား မ်ားကမၻာ့ဖလားတြင္ ေလာင္းက စားအလြန္အကြၽံမျပဳလုပ္ရန္ ႐ုပ္ သံမွ တစ္ဆင့္အေလးအနက္ေျပာ ၾကားသည္။

‘‘ေလာင္းကစားက တစ္ သက္လုံးခ်မ္းသာမွာ မဟုတ္ပါ ဘူး။ ဒီေတာ့ စည္းစိမ္ပ်က္တဲ့အထိ ကမၻာ့ဖလားကုိ အားမေပးၾကပါ နဲ႔’’