တီလာဆန္အလြန္ ဝါရွင္တန္၏ သံခင္းတမန္ခင္း လႈပ္လာမည္လား

ေန႔ျမင္ညေပ်ာက္သေဘာ၊ မၿမဲေသာ သေဘာ၊ အနိစၥသေဘာ၊ သခၤါရသေဘာတို႔သည္ ေခတ္ၿပိဳင္ ႏိုင္ငံေရးမ်က္ႏွာစာကို ထင္ဟပ္လ်က္ရွိသည္။ မေန႔က သမၼတ၊မေန႔က ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးသည္ ယေန႔ သာမန္အရပ္သား ျဖစ္သြားေလ့ရွိတတ္သည္မွာ ႏိုင္ငံေရးဝန္းက်င္တြင္ျဖစ္သည္။ မေန႔တစ္ေန႔က အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ရက္စ္တီလာဆန္သည္ ယေန႔တြင္ သာမန္အရပ္သားပင္ျဖစ္သည္။ တီလာဆန္အလြန္ ဝါရွင္တန္၏ သံခင္းတမန္ခင္းတြင္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ား၊ အလားအလာမ်ား ရွိေနလင့္ကစား ကမၻာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆီ ဦးတည္ေဖာ္ေဆာင္ႏုိင္မည့္  ႏိုင္ငံ တကာ သံခင္းတမန္ခင္း ေျခလွမ္း မ်ားကို လွမ္းလာႏိုင္ပါ့မလားဟု လည္း ေမးခြန္းထုတ္သံမ်ား ၾကား ေနရသည္။


၂၀၁၈ မတ္လ ၁၃ ရက္ေန႔ သည္ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးႏွင့္ သံခင္းတမန္ခင္း နယ္ပယ္တြင္ လႈပ္လႈပ္ခတ္ခတ္ ျဖစ္ေစခဲ့သည့္ ေန႔တစ္ေန႔အျဖစ္ သမိုင္းဝင္ခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။ ထိုေန႔တြင္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုသမၼတ ေဒၚနယ္ ထရန္႔သည္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ရက္စ္တီလာဆန္ကို တာဝန္မွရပ္ စဲခဲ့ၿပီး အေမရိကန္ဗဟို ေထာက္ လွမ္းေရးေအဂ်င္စီ (CIA) ၫႊန္ ၾကားေရးမွဴး မိုက္ခ္ပြန္ပီယိုအား ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ခန္႔အပ္တာ ဝန္ေပးရန္ အမည္စာရင္း ထုတ္ ျပန္ခဲ့သျဖင့္ ဝါရွင္တန္၏ သံခင္း တမန္ခင္းတြင္သာမက ႏိုင္ငံ တကာ သံခင္းတမန္ခင္းတြင္ လည္း လႈပ္လႈပ္ရွားရွား ျဖစ္ခဲ့ရ သည္ဟု ဆိုရမည္ျဖစ္သည္။

 အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီးသည္ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံ ေရးႏွင့္ သံခင္းတမန္ခင္းတြင္ သမၼတၿပီးလွ်င္ အေရးပါဆံုး ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္သျဖင့္ ႏိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီး အေျပာင္းအလဲသည္ ဝါ ရွင္တန္ႏွင့္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ားအၾကား သံခင္းတမန္ခင္း အေျပာင္းအလဲ ႏွင့္ ဆက္စပ္ေကာင္း ဆက္စပ္ႏိုင္ သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္လည္း အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး အေျပာင္းအလဲအေပၚ မ်က္ျခည္ မျပတ္ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာႏိုင္ ရန္ အေရးႀကီးသည္။ ဝါရွင္တန္ ၏ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးအေျပာင္း အလဲသည္ အာရွသံခင္းတမန္ ခင္း ေဘဂ်င္းႏွင့္ ဆက္ဆံေရးတို႔ အေပၚ မည္ေရြ႕မည္မွ် သက္ေရာက္မည္ကို ေလ့လာသံုးသပ္ႏုိင္ရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္သည္။

သမၼတေဒၚနယ္ထရန္႔သည္ သူ၏တရားဝင္ တြစ္တာစာမ်က္ ႏွာတြင္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး အေဟာင္း၊ အသစ္ကိစၥကိုေဖာ္ျပ ခဲ့သျဖင့္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ရက္စ္တီလာဆန္ကိုယ္တုိင္သည္ ပင္  တြစ္တာစာမ်က္ႏွာမွတစ္ဆင့္ ဖတ္႐ႈသိရွိခဲ့ရသည္။ ထရန္႔ႏွင့္ တီလာဆန္အၾကား အျမင္မတူ သေဘာကြဲလြဲမႈမ်ား ရွိေနသျဖင့္ ႏိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီးေနရာကို အစားထုိးခန္႔အပ္ရန္ စီစဥ္ေန သည္ဟူေသာ ေကာလာဟလ ဆန္ဆန္သတင္းမ်ား ကမၻာတစ္ လႊား ျပန္႔ကားေနခဲ့သည္မွာ ၾကာ ၿပီျဖစ္သည္။ ၾကက္ဥအေယာင္ တိမ္ေတာင္သဖြယ္ မင္းေရးက်ယ္ ဟု ဆိုရမည္ျဖစ္သည္။ အစိုးရ သက္တမ္း ႏုႏုကာလတြင္ ထရန္႔ အစိုးရအေနျဖင့္ ႏိုင္ငံတကာ သံ ခင္းတမန္ခင္း အက်ပ္အတည္း မ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရသျဖင့္ ႏိုင္ငံ ျခားေရးဝန္ႀကီးသစ္ ခန္႔အပ္ရန္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့သလားဟု ေမးခြန္း ထုတ္ရမည္ျဖစ္သည္။

ကိုရီးယား ဒီမိုကရက္တစ္ ျပည္သူ႔သမၼတႏိုင္ငံ (ေျမာက္ကို ရီးယား) ေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံ အန္ႏွင့္ ထိပ္သီးေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြး ပြဲမ်ား က်င္းပႏုိင္ရန္ စိုင္းျပင္းေန ဆဲကာလတြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ျခားေရးဝန္ႀကီးကို တာဝန္မွရပ္စဲ ၍ CIA ၫႊန္ၾကားေရးမွဴးကို ႏိုင္ငံ ျခားေရးဝန္ႀကီးသစ္အျဖစ္ အမည္ တင္သြင္းသည့္ ေနာက္ကြယ္၌ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ေနာက္ေၾကာင္း မ်ား၊ ေကာက္ေၾကာင္းမ်ားရွိေန မည္မွာ ေျမႀကီးလက္ခတ္မလြဲပင္ ျဖစ္သည္။ ဝါရွင္တန္၏ ႏိုင္ငံျခား ေရးဝန္ႀကီးကိစၥသည္ လတ္တ ေလာ ဝါရွင္တန္-ၿပံဳယမ္း သံခင္း တမန္ခင္းႏွင့္ ဆက္စပ္ေကာင္း ဆက္စပ္ႏိုင္ဖြယ္ ရွိသည္။ ၿပံဳယမ္း သံခင္းတမန္ခင္းႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ထရန္႔ႏွင့္ တီလာဆန္အၾကား အျမင္သေဘာထား ကြဲလြဲခဲ့ သလားေမးခြန္းထုတ္ရမည္ျဖစ္ သည္။ အီရန္ႏိုင္ငံႏွင့္ခ်ဳပ္ဆိုမည့္ ႏ်ဴကလီးယား သေဘာတူစာခ်ဳပ္ ကိစၥတြင္ ထရန္႔ႏွင့္တီလာဆန္ အၾကား သိသာျမင္သာ သေဘာ ကြဲလြဲခဲ့သည္ဟုလည္း ေျပာသံဆို သံ ၾကားမိသည္။

  ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးသစ္ အျဖစ္ အမည္စာရင္း တင္သြင္းခံ ရသူ မိုက္ခ္ပြန္ပီယိုသည္ ေအာက္ လႊတ္ေတာ္ အမတ္ေဟာင္းတစ္ဦး ျဖစ္ၿပီး ထရန္႔အစိုးရလက္ထက္ တြင္ CIA ၫႊန္ၾကားေရးမွဴးျဖစ္ လာသူလည္းျဖစ္သည္။ အေမရိကန္အထက္လႊတ္ေတာ္ (ဆီးနိတ္) အတည္ျပဳမည္ဆိုလွ်င္ မိုက္ခ္ပြန္ပီယိုသည္ ၇၀ ဦး ေျမာက္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး အျဖစ္ စာရင္းဝင္မည္ျဖစ္သည္။ မိုက္ခ္ပြန္ပီယိုသည္ ေျမာက္ကိုရီး ယားႏိုင္ငံႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ အစိုးရ အေျပာင္းအလႊဲ လုပ္ရန္လိုအပ္ ေၾကာင္း၊ အီရန္ႏုိင္ငံႏွင့္ခ်ဳပ္ဆို မည့္ ႏ်ဴကလီးယားစာခ်ဳပ္ကို ျပန္လည္႐ုပ္သိမ္းရန္ လိုအပ္ ေၾကာင္း သေဘာထားမွတ္ခ်က္ ေပးခဲ့သူျဖစ္သည္။

စစ္ေအးေခတ္ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံေရးသမိုင္းတြင္ ဗဟိုေထာက္ လွမ္းေရးေအဂ်င္စီ (CIA)ၫႊန္ ၾကားေရးမွဴးကို ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ ႀကီးအျဖစ္ ခန္႔အပ္တာဝန္ေပးခဲ့ သည့္ မွတ္တမ္း မေတြ႕ရွိရေပ။ သမၼတ အိုင္ဆင္ေဟာင္ဝါ အစိုးရ လက္ထက္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ႏွင့္ CIA ၫႊန္ၾကားေရးမွဴးတို႔ ညီ အစ္ကိုအရင္း ျဖစ္ခဲ့သည့္သာဓက ကိုသာ ေတြ႕ရွိရသည္။ ႏိုင္ငံျခား ေရးဝန္ႀကီး ဂြၽန္ေဖာ္စတာဒါး လက္စ္၏ညီ အဲလန္ဒါးလက္စ္ သည္ ၁၉၅၃ မွ ၁၉၆၁ အထိ CIA ၫႊန္ၾကားေရးမွဴးအျဖစ္ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္။ ဂြၽန္ေဖာ္ စတာဒါးလက္စ္သည္ စစ္ေအး ေခတ္ဦးပိုင္းတြင္ ကြန္ျမဴနစ္ဆန္႔ က်င္ေရးစိတ္ ျပင္းထန္သည့္ အေနာက္အုပ္စု၏ ေျပာင္ေျမာက္ ေသာ ႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးတစ္ဦး အျဖစ္ လူသိမ်ား ေက်ာ္ၾကားခဲ့ သည္။ ဂြၽန္ေဖာ္စတာဒါးလက္စ္ သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ တရားဝင္ အလည္အပတ္ လာေရာက္ခဲ့ သည့္ ပထမဆံုး အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးျဖစ္ၿပီး ၁၉၅၅ ေဖေဖာ္ဝါရီတြင္  အလည္အပတ္ လာေရာက္ခဲ့သည္။

CIA ၫႊန္ၾကားေရးမွဴး ေဟာင္းသည္ အေမရိကန္သမၼတ အျဖစ္ ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ ခံခဲ့ရသည့္ သမိုင္းကလည္း ရွိေန သည္။  ၁၉၈၉ တြင္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု၏ (၄၁)ဦးေျမာက္ သမၼတအျဖစ္ ေရြးေကာက္ခံရသူ ေဂ်ာ့ခ်္ဟားဘတ္ေဝၚကာဘုရွ္ သည္ သမၼတဖို႔ဒ္အစိုးရလက္ ထက္ CIA ၫႊြန္ၾကားေရးမွဴးအျဖစ္ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့သူျဖစ္ သည္။ CIA ၫႊန္ၾကားေရးမွဴးမွ သမၼတအျဖစ္ ေရြးေကာက္ခံရသူ တစ္ဦးသာရွိခဲ့သည္။ ဆီးနိတ္ လႊတ္ေတာ္အေနျဖင့္ အတည္ျပဳ ခဲ့မည္ဆိုလွ်င္ မိုက္ခ္ပြန္ပီယိုသည္  CIA ၫႊန္ၾကားေရးမွဴးမွ ပထမဆံုး ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးအျဖစ္ ခန္႔ အပ္တာဝန္ေပးခံရသူအျဖစ္ မွတ္ တမ္းဝင္သြားမည္ျဖစ္သည္။

မိုက္ခ္ပြန္ပီယိုကို ႏိုင္ငံျခား ေရးဝန္ႀကီးအျဖစ္ ဆီးနိတ္လႊတ္ ေတာ္က အတည္ျပဳခဲ့မည္ဆိုလွ်င္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ဌာနသည္ CIA ၏ အရိပ္အာဝါသ ေအာက္ ေရာက္သြားမည္လား၊ CIA ႏွင့္ ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနအၾကား ပိုမို ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လာႏိုင္ မည္လား၊ ဝါရွင္တန္၏အနာဂတ္ သံခင္းတမန္ခင္းတြင္ CIA သည္ အေရးပါသည့္ေနရာမွ ပါဝင္လာ မည္လား၊ ႏိုင္ငံရပ္ျခားရွိ အေမရိ ကန္သံ႐ံုးမ်ားသည္ CIA ၏ တစ္ စိတ္တစ္ေဒသထက္ ေက်ာ္လြန္ လာမည္လား စသည္ေမးခြန္းမ်ား ႏွင့္အတူ စိုးရိမ္ပူပန္သံမ်ားလည္း ၾကားေနရသည္။ ယခင္တုန္းက ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနႏွင့္ CIA အၾကားအျမင္သေဘာထားမတူ၊ ကြဲလဲြဲခဲ့သည့္ သာဓကမ်ားက ဒု ႏွင့္ ေဒးပင္ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ဗဟို ေထာက္လွမ္းေရးေအဂ်င္စီ (CIA)သည္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာန ယႏၲရားေပၚတြင္ ႏိုင္ငံျခား ဆက္ဆံေရးႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ သံ ခင္းတမန္ခင္းတို႔ကို ပိုမို တြင္တြင္ က်ယ္က်ယ္ ပံုေဖာ္လာမည့္ အလားအလာမ်ားလည္း ရွိေကာင္းရွိေနမည္ျဖစ္သည္။

 CIA ၫႊန္ၾကားေရးမွဴး မိုက္ခ္ပြန္ပီယိုကို အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးအျဖစ္ အတည္ျပဳႏိုင္ေရး အေမရိကန္ဆီးနိတ္လႊတ္ေတာ္ ၾကားနာပြဲကို ၂၀၁၈ ဧၿပီတြင္ က်င္းပမည္ဟု ဆီးနိတ္လႊတ္ေတာ္ ႏိုင္ငံျခားဆက္ဆံေရး ေကာ္မတီဥကၠ႒ ေဘာ့ေကာ္ကာက မတ္လ ၁၃ ရက္တြင္ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔ႏွင့္ ကုိရီးယားဒီမိုကရက္တစ္ ျပည္သူ႔သမၼတႏိုင္ငံ (ေျမာက္ကိုရီးယား)ေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအန္တို႔၏ ထိပ္သီးေတြ႕ဆံုပြဲမတိုင္မီ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးသစ္သည္ ေအကန္မုခ် ပြဲတက္လာမည္ျဖစ္သည္။ဆီးနိတ္လႊတ္ေတာ္က အတည္မျပဳမီၾကား ကာလတြင္ ဒုတိယႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ဂြၽန္ဆူလီဗန္သည္ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးတာဝန္ကို ယာယီရယူထားမည္ျဖစ္သည္။

ေဒၚနယ္ထရန္႔က တီလာ ဆန္ကုိ အနားေပးခဲ့သည့္ မတ္လ ၁၃ ရက္တြင္ (၁၃) ႀကိမ္ေျမာက္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ျပည္သူ႔ ကြန္ဂရက္(လႊတ္ေတာ္) ပထမ အစည္းအေဝး၌ အစိုးရကို ပိုမို စနစ္က်၊ ထိေရာက္တြင္က်ယ္၊ က်စ္လ်စ္စြာဖြဲ႕စည္းၿပီး ဝန္ ေဆာင္မႈေပးႏိုင္ရန္ရည္ရြယ္ သည့္ ဝန္ႀကီးအဖြဲ႕ အင္စတီက်ဴး ရွင္း အေျပာင္းအလဲႀကီးမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ႏိုင္ငံေတာ္ေကာင္စီ ဝန္ Wang Yong က ရွင္းလင္း တင္ျပခဲ့သည္။ ေဘဂ်င္းသည္ လည္း ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို ဆတိုး ေဖာ္ေဆာင္လ်က္ရွိေန သည္။ တီလာဆန္အလြန္ အေမ ရိကန္၏ သံခင္းတမန္ခင္းသည္ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္း ျဖစ္လာမည္ ကို စိုးရိမ္ပူပန္သံမ်ားလည္း ၾကား ေနရသည္။ ဝါရွင္တန္၏ ႏုိင္ငံ ျခားေရးဝန္ႀကီး အေျပာင္းအလဲ သည္ က်င္းပဆဲ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံလံုး ဆိုင္ရာ ကြန္ဂရက္က တ႐ုတ္ႏိုင္ ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ေရြးခ်ယ္မႈ အေပၚ အတုိင္းအတာတစ္ခုအထိ သက္ေရာက္ေကာင္း သက္ ေရာက္ႏိုင္ဖြယ္ရွိသည္။

 အခ်ဳပ္အားျဖင့္ဆိုေသာ္ တီလာဆန္အလြန္ ဝါရွင္တန္၏ သံခင္းတမန္ခင္းသည္ လႈပ္လႈပ္ ရွားရွားဘက္ ဦးတည္လာမည္မွာ ေျမႀကီးလက္ခတ္ မလြဲပင္ျဖစ္ သည္။ ဝါရွင္တန္-ၿပံဳယမ္း သံခင္း တမန္ခင္းသည္ ႏိုင္ငံျခား ေရးဝန္ႀကီးသစ္အဖို႔ စိန္ေခၚမႈ သစ္၊ အက်ပ္အတည္းသစ္ ျဖစ္ လာႏုိင္ဖြယ္ရွိေနသည္။ ဝါရွင္ တန္သည္ ေမာ္စကို၊ ေဘဂ်င္း၊ ပဲရစ္၊ လန္ဒန္၊ ဘာလင္၊ တိုက်ဳိ၊ ဆိုးလ္၊ နယူးေဒလီတို႔ႏွင့္  သံခင္း တမန္ခင္းကို ဗ်ဴဟာေျမာက္ ျမႇင့္ တင္ခ်ဲ႕ထြင္ၿပီး ႏုိင္ငံတကာ ႏိုင္ငံ ေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးအခင္း အက်င္းမ်ားတြင္ တစ္ဖက္ေစာင္း နင္း ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ားကို ညႇိႏိႈင္း ေဆြးေႏြး ေျဖေလွ်ာ့ႏုိင္မွသာ ကမၻာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အလားအလာ မ်ားသည္ ထင္ရွားသည္ထက္ထင္ ရွားလာမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း သံုး သပ္တင္ျပလိုက္ရပါသည္။

(ေဖာ္ျပပါ ေဆာင္းပါးသည္ စာေရးသူ၏ အာေဘာ္သာျဖစ္ပါသည္)