ဧရာဝတီႏွင့္အတူ ရွင္သန္စီးဆင္းေနဆဲ ကြၽန္းမႀကီး၏ ကဗ်ာသံစဥ္

စစ္အစုိးရလက္ထက္ကတည္းက စတင္ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ကြၽန္းမႀကီးကဗ်ာရြတ္ပဲြသည္ ယခုႏွစ္တြင္ (၂၆)ႏွစ္ ျပည့္ခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။ (ဓာတ္ပံု - မိုးေက်ာ္)

‘ကမၻာမေၾကဘူး ... ငါတုိ႔ေသြးနဲ႔ ေရးခဲ့ၾကတဲ့ ေမာ္ကြန္းေတြ’ဆုိ သည့္ သီခ်င္းစာသားကို ဆြဲဆြဲငင္ ငင္ သံၿပိဳင္သီဆိုသံက ဧရာဝတီ၏ ေက်ာ႐ိုး ႏုန္းတင္ေျမႏုကြၽန္းႀကီး ေပၚတြင္ ပ်ံလြင့္ေနသည္။

ဘူးပင္၊ ဖ႐ံုပင္၊ ခဝဲပင္တုိ႔ကို စင္ထိုးထားသည့္ ေအာက္ေျမေန ရာကို ခန္းမတစ္ခုလို သေဘာထား ကာ အထက္ပါသီခ်င္းကို သီဆို ေနသူမ်ားသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္ ဝန္း အနယ္နယ္အရပ္ရပ္မွ ကဗ်ာဆရာ၊ စာေရးဆရာ၊ ပန္းခ်ီဆရာ၊ ကာတြန္းဆရာ၊ ဂီတပညာရွင္ႏွင့္ ဓာတ္ပံုပညာရွင္မ်ားျဖစ္သည္။

တဲအိမ္စုေျခာက္စုေလာက္ သာရွိၿပီး ကိုင္းစိုက္ပ်ိဳးေသာ ေတာင္သူမိသားစု အနည္းငယ္သာေန ထိုင္သည့္ ဧရာဝတီျမစ္လယ္ကြၽန္း ႀကီးေပၚတြင္ ကဗ်ာရြတ္သံႏွင့္ သီ ခ်င္းသံၾကားရသည္မွာ ေဒသခံ မ်ားအတြက္ အထူးအဆန္းတစ္ခု လိုျဖစ္ခ်င္လည္းျဖစ္ေနႏိုင္သည္။

 သို႔ေသာ္ ေဆာင္းကာလ ဧရာဝတီျမစ္လယ္တြင္ ေျမႏုကြၽန္းေပၚခ်ိန္တြင္ေတာ့ ထိုကဗ်ာရြတ္သံမ်ားကို ႏွစ္စဥ္လို ၾကားရၿမဲျဖစ္ သည္။ အနယ္နယ္အရပ္ရပ္မွ ကဗ်ာဆရာမ်ားႏွင့္ အႏုပညာဖန္ တီးသူမ်ားလည္း ထိုကြၽန္းေပၚသို႔ လာေရာက္စုစည္းၿမဲ ျဖစ္သည္။ တိတိက်က်ဆုိရင္လွ်င္ လြန္ခဲ့သည့္ ၂၆ ႏွစ္ေလာက္ကတည္းက ကြၽန္းေပၚတြင္ ကဗ်ာရြတ္သံမ်ား ပ်ံ႕လြင့္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ထိုကြၽန္းသည္ မေကြးေဒသခံ မ်ားက ကြၽန္းမႀကီးဟု ေခၚေဝၚ သည့္ ႏုန္းတင္ေျမႏုကြၽန္းႀကီးျဖစ္ သည္။

ဧရာဝတီျမစ္လယ္တြင္ တည္ရွိၿပီး မေကြးကမ္းစပ္မွတစ္ဆင့္ စက္ေလွျဖင့္ သြားေရာက္ရေသာ ထိုကြၽန္းေပၚတြင္ သီးပင္၊ စားပင္ မ်ား တစ္ေမွ်ာ္တစ္ေခၚ စိုက္ပ်ိဳး ထားသည္။ ႏြားလွည္း၊ တဲအိမ္စု ေလးမ်ား၊ ဘူးစင္၊ ဖ႐ံုစင္မ်ားသာ ရွိေသာ ျမစ္လယ္ကြၽန္းေပၚသို႔ တကူးတကသြားကာ ကဗ်ာရြတ္ ၾကသည့္ ‘ကြၽန္းမႀကီးကဗ်ာရြတ္ ပြဲ’သည္ မေကြးၿမိဳ႕၏ ထင္ရွား ေသာ အႏုပညာဆုိင္ရာပြဲတစ္ခု ျဖစ္သည္။

ေခ်ာက္ၿမိဳ႕နယ္တြင္ ျပဳလုပ္ သည့္ မဇၩိမအလင္းကဗ်ာရြတ္ပြဲ၊ မႏၲေလးတြင္ ျပဳလုပ္သည့္ လူထု ေဒၚအမာ ေမြးေန႔ပြဲ စသည္တုိ႔တြင္ ကဗ်ာဆရာမ်ား၊ စာေရးဆရာမ်ား စြာ စုစည္းကာ ကဗ်ာရြတ္ေလ့ရွိ ၿပီး ကြၽန္းမႀကီးကဗ်ာရြတ္ပြဲသည္လည္း အထက္ပါပြဲမ်ားကဲ့သို႔ပင္ ႏုိင္ငံတစ္ဝန္းမွ ကဗ်ာဆရာ၊ စာေရးဆရာမ်ားစြာ လာေရာက္စုစည္းသည့္ပြဲျဖစ္သည္။ မဇၩိမအလင္းကဗ်ာရြတ္ပြဲသည္ သက္တမ္း ၂၁ ႏွစ္ရွိၿပီး ကြၽန္းမႀကီးကဗ်ာရြတ္ပြဲသည္ ၂၆ ႏွစ္ရွိၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ကဗ်ာဆရာႏုိင္သစ္နီက ေျပာသည္။

ကြၽန္းမႀကီး ကဗ်ာရြတ္ပြဲကို စစ္အစိုးရလက္ထက္ ၁၉၉၂ က စတင္ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီး ေမာင္ေမာ္ကြန္း၊ႏုိင္သစ္နီ၊ ထက္သစ္၊ ျမတ္၊ ေလေျပသုန္၊ ႐ိုးသက္ အပါအဝင္ ေျမ လတ္ေဒသခံ ကဗ်ာဆရာတုိ႔က ကိုယ့္ေငြကိုယ္စိုက္ထုတ္၍ ျပဳ လုပ္ျခင္းျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္ ကဗ်ာရြတ္ပြဲျပဳလုပ္ ရန္ စတင္ေရြးခ်ယ္ခဲ့သည့္ေနရာက ကြၽန္းမႀကီးေတာ့ မဟုတ္ေပ။ ေျမ လတ္ေဒသကို ကိုယ္စားျပဳႏုိင္ သည့္ ဗိႆႏိုးေရွးေဟာင္းၿမိဳ႕ ေတာ္ေနရာကို ရည္ရြယ္ျခင္းျဖစ္ သည္။

သို႔ေသာ္ ေဒသခံကဗ်ာဆရာ မ်ားႏွင့္ ညႇိႏိႈင္းေဆြးေႏြးရာတြင္ ေဆြးေႏြးမႈအဆင္မေျပသျဖင့္ ဧရာဝတီျမစ္၏ က်ယ္ေျပာလွသည့္ ကြၽန္းမႀကီးကို ေရြးခ်ယ္ခဲ့ေၾကာင္း ေဒသခံ ကဗ်ာဆရာထက္သစ္က ေျပာသည္။

‘‘အဓိကကေတာ့ ကိုယ္ေနရ တဲ့ေခတ္က ေခတ္ပ်က္၊ အေမွာင္ ေခတ္လုိ႔ ေျပာလုိ႔ရတဲ့ လက္ထက္ မွာ လုပ္လာခဲ့ရတာဆုိေတာ့ ကဗ်ာဆရာေတြက အငံု႔စိတ္၊ ေတာ္လွန္ လိုတဲ့စိတ္နဲ႔ ေရးၾကတာေလ။ ႏုိင္ငံေရးကို ႐ိုက္ခတ္တာ၊ မ႐ိုက္ ခတ္တာ၊ ႏိုင္ငံေရးကို လုပ္တာ၊ မလုပ္တာထက္ ေခတ္ကိုေတာ့ ေသခ်ာေပါက္ စကားေျပာၾကမွာ ပဲ။ ေခတ္အေပၚမွာ မေက်နပ္ခ်က္ ေတြကိုေတာ့ ကဗ်ာစကားလံုးေတြ နဲ႔ ပစ္ေပါက္မွာပဲ’’ဟု ကဗ်ာဆရာ ထက္သစ္က ကဗ်ာေရးျခင္းႏွင့္ ကဗ်ာရြတ္ပြဲျပဳလုပ္ရျခင္း၏ ရည္ ရြယ္ခ်က္ကို ေျပာသည္။

ကြၽန္းမႀကီး ကဗ်ာရြတ္ပြဲကို စတင္အသက္သြင္းခဲ့ခ်ိန္က ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ စစ္အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေသာ ကာလျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေခၚယူေမးျမန္းစစ္ေဆးျခင္းမ်ား ခံခဲ့ရသည္။ ကဗ်ာဆရာမ်ား ေစာင့္ၾကည့္ခံခဲ့ရသည္။

 ယင္းသို႔ အေျခအေနရွိခဲ့ ေသာ္လည္း ကဗ်ာရြတ္ပြဲကို ႏွစ္ စဥ္ျဖစ္ေျမာက္ရန္ ႀကိဳးစားခဲ့သည္။ အနယ္နယ္အရပ္ရပ္က ကဗ်ာ ဆရာမ်ား ပါဝင္လာၿပီး က်ယ္ျပန္႔ လာေအာင္ စီစဥ္ခဲ့သည္။ စစ္ေဆး ေမးျမန္းမႈမ်ားကို ေရွာင္လႊဲႏိုင္ရန္ က်င္းပမည့္ရက္မ်ားကို ပံုမွန္ မထားႏိုင္ဘဲ အေျပာင္းအလဲလုပ္ ရသည္။

‘‘ကဗ်ာဆရာေတြက ေစာင့္ ၾကည့္ခံလူသားေတြေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းတာမ်ိဳးေတြအ ထိေတာ့ မရွိခဲ့ပါဘူး’’ဟု မေကြး ေဒသခံ ကဗ်ာဆရာ ႏုိင္သစ္နီက ေျပာသည္။

၁၉၉၄-၉၅ ခုႏွစ္ မ်ားတြင္ေတာ့ ကြၽန္းမႀကီးကဗ်ာရြတ္ပြဲက က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ျဖစ္လာၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ အထင္ကရ ကဗ်ာဆရာႀကီးမ်ားက စိတ္ဝင္တစားတက္ေရာက္ အသိအမွတ္ျပဳသည့္ ကဗ်ာရြတ္ပြဲအသြင္ျဖင့္ ရွင္သန္ လာခဲ့သည္။


ဓာတ္ပံု - မိုးေက်ာ္

ကဗ်ာဆရာ ေမာင္သင္းခိုင္၊ ေမာင္သာႏိုး၊ ေအာင္ေဝး၊ ေမာင္ ေအာင္ပြင့္၊ ေမာင္ညီၫြတ္၊ ေမာင္ သင္းပန္၊ ေနထက္ႏုိင္၊ ေနေဇာ္ ႏိုင္၊ ေပေလးပင္ေမာင္ေလးမြန္၊ လိႈင္းထက္ စသည့္ကဗ်ာဆရာမ်ား က ကြၽန္းမႀကီးကဗ်ာရြတ္ပြဲကို အ သိအမွတ္ျပဳ ပါဝင္ဆင္ႏႊဲခဲ့ေၾကာင္း ကဗ်ာဆရာ ေမာင္ေမာ္ကြန္းကဆိုသည္။

စစ္အစိုးရလက္ထက္က ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ကြၽန္းမႀကီးကဗ်ာ ရြတ္ပြဲသည္ ၂၀၁၈ ဇန္နဝါရီ ၁၀ ရက္တြင္ ၂၆ ႏွစ္ သက္တမ္းရွိၿပီ ျဖစ္သည္။

ကြၽန္းမႀကီးကဗ်ာရြတ္ပြဲ ရွိ မွန္းသိေသာ္လည္း မပြင့္လင္း သည့္ေခတ္၊ ထိန္းခ်ဳပ္မႈမ်ား၊ စစ္ ေဆးေမးျမန္းမႈမ်ားရွိသည့္ေခတ္ တြင္ စိုးရိမ္စိတ္ရွိခဲ့သျဖင့္ မတက္ ေရာက္ျဖစ္ဘဲ ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္ကမွ စတင္တက္ေရာက္ခဲ့ေၾကာင္း ရန္ ကုန္မွ လာေရာက္၍ Performan-ce Art ျဖင့္ ကဗ်ာရြတ္ခဲ့သူ ဆရာမစုမီေအာင္ကေျပာသည္။

‘‘အရင္ႏွစ္ေတြတုန္းက လြတ္ လြတ္လပ္လပ္ လုပ္ခြင့္မရခဲ့ဘူး။ ထိန္းခ်ဳပ္မႈေတြေအာက္မွာ တိုးတိုး တိတ္တိတ္ လုပ္ခဲ့ၾကရတယ္။ ၿပီး ခဲ့တဲ့ႏွစ္ကမွစလို႔ လြတ္လြတ္လပ္ လပ္ လုပ္ေဆာင္ခြင့္ရလာတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ လြတ္လပ္စြာ ေရး သားေျပာဆုိခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာ ခံစားခ်က္ေတြကို ေဖာ္ထုတ္ခြင့္ ေတြနဲ႔ ကဗ်ာရြတ္ပြဲေတြ ျဖစ္လာဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္တယ္’’ဟု ၎က ဆုိ သည္။

လက္ရွိတြင္ ျပည္သူအမ်ားစု သည္ ကဗ်ာစာအုပ္ႏွင့္ ရသစာမ်ား ေပၚတြင္ အာ႐ံုစိုက္မႈနည္းေနၿပီး စာအုပ္မ်ားလည္း ေရာင္းအားက် ေနသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ယခုကဲ့သို႔ ကဗ်ာရြတ္ပြဲမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ ျဖစ္သလို ကဗ်ာႏွင့္ အျခားအႏု ပညာရွင္မ်ား စည္စည္ကားကား ျဖစ္ႏုိင္ရန္ ရသစာေပျပန္လည္ က်ယ္ျပန္႔လာရန္ကိုလည္း ရည္ ရြယ္ေၾကာင္း ကဗ်ာဆရာ ဧဇံက ေျပာသည္။

 ကြၽန္းမႀကီး ကဗ်ာရြတ္ပြဲ ခန္းမအျဖစ္ ကြၽန္းေပၚေန ေတာင္ သူတို႔၏ ဘူးစင္၊ ဖ႐ံုစင္ေအာက္ တြင္သာ ျပင္ဆင္သည္။ သဘာဝ ခန္းမတြင္ ပန္းခ်ီကား၊ ဓာတ္ပံုႏွင့္ ကာတြန္းဗီႏိုင္းတုိ႔ကိုလည္း ျပသ ထားသည္။

ႏွစ္စဥ္ က်င္းပခဲ့သည့္ ကြၽန္းမႀကီးကဗ်ာရြတ္ပြဲကို ျမန္မာႏုိင္ငံ တစ္ဝန္းရွိ အနယ္နယ္အရပ္ရပ္မွ ကဗ်ာဆရာႏွင့္ အႏုပညာရွင္တုိ႔ အား ဖိတ္ၾကားခဲ့သည္။

ယခုႏွစ္ ျပဳလုပ္ေသာ (၂၆) ႏွစ္ေျမာက္ ကြၽန္းမႀကီးကဗ်ာရြတ္ ပြဲကို မေကြးတုိင္းေဒသႀကီးအ တြင္းရွိ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားျဖစ္သည့္ ပခုကၠဴ၊ ေခ်ာက္၊ ေရနံေခ်ာင္း၊ စလင္း၊ မင္းဘူး၊ ငဖဲ၊ ဆတ္သြား၊ ေတာင္တြင္းႀကီး၊ သရက္ စသည့္ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားႏွင့္ ရန္ကုန္၊ မႏၲေလး၊ မံုရြာ၊ ျပည္၊ ျမင္းၿခံ၊ ေမာ္လၿမိဳင္၊ ေက်ာက္ပန္းေတာင္း၊ ႀကိဳ႕ပင္ ေကာက္၊ လြိဳင္ေကာ္၊ ေအာက္မင္း လွ စသည့္ၿမိဳ႕မ်ားမွ ကဗ်ာဆရာ မ်ားႏွင့္ အႏုပညာရွင္ ၂၀၀ ေက်ာ္ တက္ေရာက္ခဲ့သည္။

ယခုႏွစ္ ကဗ်ာရြတ္ပြဲေန႔သည္ ကြၽန္းေပၚေန ကိုင္းစိုက္ေတာင္သူ မိသားစုတို႔က ကဗ်ာရြတ္ပြဲသုိ႔ လာေရာက္အားေပးသည္၊ စူးစမ္းသည္၊ ေရာက္လာၾကသည့္ ဧည့္ သည္မ်ားကို ကူညီ႐ိုင္းပင္းသည္။

‘‘ဒီႏွစ္ရဲ႕ ထူးျခားမႈကေတာ့ ဒီကြၽန္းေပၚမွာေနတဲ့ ကြၽန္းသား ညီငယ္ေလးတစ္ေယာက္က သူပါ ကဗ်ာရြတ္ခ်င္တယ္ဆုိၿပီး ေမာင္ စိန္ဝင္း (ပုတီးကုန္း)ရဲ႕ ပန္းေျခာက္ကေလးပဲ ျမတ္ႏိုးမယ္ဆိုတဲ့ကဗ်ာ ကို ဝင္ရြတ္သြားတာပဲ’’ဟု ကဗ်ာ ဆရာ ႏုိင္သစ္နီက ပီတိျဖစ္ဟန္ ျဖင့္ ေျပာသည္။

ကြၽန္းမႀကီး ကဗ်ာရြတ္ပြဲကို ဖန္တီးသူတို႔က ကဗ်ာဆရာမ်ားစု ေဝး၍ ကဗ်ာရြတ္ျခင္းသက္သက္ ကိုသာ ေဖာ္ေဆာင္ျခင္းမဟုတ္ ေပ။ ကဗ်ာရြတ္ဆိုရာတြင္ ေနာက္ခံအသံမ်ား တီးေပးသည့္ ဂီတအႏု ပညာရွင္မ်ား ပါဝင္သလို ပန္းခ်ီ ဆရာ၊ ဓာတ္ပံုဆရာ၊ ကာတြန္း ဆရာတို႔၏ ပန္းခ်ီကား၊ ဓာတ္ပံု ႏွင့္ ကာတြန္းမ်ားကိုလည္း ျပသ၍ ကဗ်ာရြတ္ပြဲကို အသက္သြင္းထား သည္။

 ကဗ်ာရြတ္ပြဲၿပီးသြားလွ်င္ ေတာ့ ျပသထားသည့္ ပန္းခ်ီကား၊ ဓာတ္ပံုႏွင့္ ကာတြန္းဗီႏိုင္းမ်ားကို ကံစမ္းမဲေဖာက္၍ လက္ေဆာင္ ေပးသည္။ မေကြးၿမိဳ႕ေဒသခံ ပန္းခ်ီဆရာႀကီး ဦးမ်ိဳးၫြန္႔ကလည္း တက္ေရာက္လာသူမ်ားအား ကံ စမ္းမဲႏိႈက္၍ မဲေပါက္သူငါးဦးကို ပံုတူပန္းခ်ီေရးေပးျခင္းျဖင့္ ေမတၱာတုံ႔ျပန္ခဲ့သည္။

‘‘ကြၽန္းမႀကီးကဗ်ာရြတ္ပြဲက(၂၆)ႏွစ္ျပည့္ခဲ့ေပမယ့္ ကြၽန္ေတာ္ မီခဲ့တာ ရွစ္ႏွစ္ပဲရွိပါေသးတယ္။ ပထမသံုးႏွစ္က ကဗ်ာခ်စ္သူ၊ စာ ခ်စ္သူ၊ အႏုပညာကို အားေပးသူ အေနနဲ႔ ဝိုင္းဝန္းကူညီပံ့ပိုးေပးခဲ့ တာပါ။ ေနာက္ငါးႏွစ္ကေတာ့ ကိုယ္တုိင္လည္း ကဗ်ာေလးေတြ၊ ေဆာင္းပါးေလးေတြေရးၿပီး ဒီအ ဝန္းအဝိုင္းေလးထဲကို ဝင္ခြင့္ရခဲ့ ပါတယ္’’ဟု ကဗ်ာဆရာ ရာစုသစ္ (MGY)က ေျပာသည္။

ကဗ်ာရြတ္ပြဲ ကုန္က်စရိတ္ မ်ားအတြက္ တသီးတသန္႔အလွဴ ခံျခင္းမ်ား မျပဳလုပ္ခဲ့ဘဲ ကဗ်ာ ဆရာ အႏုပညာရွင္ညီအစ္ကိုမ်ား ႏွင့္ အႏုပညာကို ေျမႇာက္စားလို သည့္ ေဒသခံတုိ႔၏ ဝန္းရံကူညီမႈ တုိ႔ျဖင့္သာ ရပ္တည္ခဲ့ေၾကာင္း ေဒသခံ ကဗ်ာဆရာသားဦးက ဆုိသည္။

ပြဲကို တစ္ႏွစ္တြင္ တစ္ႀကိမ္ သာ ျပဳလုပ္ၿပီး ဇန္နဝါရီ ၁၀ ရက္ ၌ ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ (၂၆)ႏွစ္ေျမာက္ ကဗ်ာရြတ္ပြဲကို နံနက္ ၉ နာရီမွ ညေန ၅ နာရီေက်ာ္အထိ ျပဳလုပ္ခဲ့ သည္။

ကဗ်ာရြတ္သံမ်ား ပ်ံ႕လြင့္ေန သည့္ တစ္ေန႔တာအဆံုးမွာေတာ့ ေနမင္းသည္လည္း အေနာက္ေဂါ ယာကြၽန္းသို႔ ယြန္းခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။ ေနဝင္ခ်ိန္ဆည္းဆာေအာက္တြင္ ကြၽန္းမႀကီးႏွင့္ မေကြးျမစ္္ကမ္းဆီ သို႔ စက္ေလွတစ္စီးက လူးလာ ေခါက္ျပန္ ေမာင္းႏွင္လ်က္၊ ကဗ်ာဆရာႏွင့္ အႏုပညာရွင္တုိ႔က ကြၽန္းမႀကီးကို ခြဲခြာႏႈတ္ဆက္ လ်က္ တစ္ႏွစ္တာ ကြၽန္းမႀကီး ကဗ်ာရြတ္ပြဲ၏ အနားသတ္နိဂံုးကို ေရးဆြဲခဲ့သည္။

ဧရာဝတီက တည္ၿငိမ္စြာ တသြင္သြင္စီးဆင္းလ်က္။ ကဗ်ာ ဆရာတို႔၏ ကြၽန္းမႀကီးကေတာ့ အေမွာင္ထုေအာက္တြင္ မားမား မတ္မတ္ရပ္တည္ရင္း (၂၆)ႏွစ္ဆုိ သည့္ အႏုပညာမွတ္တိုင္အလံ တလြင့္လြင့္ကို သိမ္းပိုက္ႏုိင္ခဲ့ သည္။