လူသတ္သမားႏွင့္ဂ်ာနယ္လစ္

ေသသြားၿပီ။

၂၀၁၇ စက္တင္ဘာ ၅၊ အဂၤါေန႔က ဂ်ာနယ္လစ္၊ အယ္ဒီ တာ၊ ဂ်ာနယ္ထုတ္ေဝသူ၊ စာအုပ္ ထုတ္ေဝသူ၊ တက္ႂကြသူ ေဂၚရီ လန္ကက္ရွ္ သည္ အိႏၵိယေတာင္ ပိုင္းၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ျဖစ္ေသာ ဘန္ဂလို မွာ ေသသြားခဲ့ၿပီ။ သူမအိမ္သို႔ အျပန္ အိမ္ဝင္းအေပါက္ဝမွာ အမည္မသိ ေသနတ္သမားက Gauri Lankesh ကို ပစ္သတ္ လိုက္ျခင္းျဖစ္သည္။ ေဂၚရီ၏ ေခါင္းမွာ၊ ရင္ဘတ္မွာ ေသနတ္ က်ည္ဆန္ထိမွန္ခဲ့၏။ ေသနတ္ သမားသည္ ဟဲလမက္ေဆာင္း လ်က္ ေမာ္ေတာ္ဆုိင္ကယ္ႏွင့္ လာခဲ့ျခင္းျဖစ္၏။

Gauri Lankesh သည္ အိႏၵိ ယ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္မိုဒီႏွင့္ သူ၏ပါတီ ျဖစ္ေသာ လက္ယာအစြန္းေရာက္ ဟိႏၵဴအမ်ဳိးသားေရးဝါဒကို အဓိကထား၍ ေျပာင္ေျပာင္ေျမာက္ေျမာက္ ေဝဖန္သူတစ္ဦး ျဖစ္သည္။

ေဂၚရီကို ၁၉၆၂ ဇန္နဝါရီ ၂၉ က Shivamogga ခ႐ိုင္မွာ ေမြးဖြားခဲ့၏။

ေဂၚရီသည္ Karnataka ျပည္နယ္၏ၿမိဳ႕ေတာ္ Bangalore မွာ ပညာဆည္းပူးသည္။ နယူး ေဒလီမွာ ပညာဆက္သင္သည္။ သူမသည္ ငယ္စဥ္က ဆရာဝန္ တစ္ဦးျဖစ္လိုခဲ့၏။ သို႔ေသာ္ ကဗ်ာဆရာတစ္ဦးဘဝမွ ဂ်ာနယ္ လစ္တစ္ဦးဘဝသို႔ ကူးေျပာင္းလာ ခဲ့ေသာ ဖခင္၏ စိတ္ကူးအိပ္မက္ မ်ားကို သူမက ဆက္လက္ အေကာင္အထည္ေဖာ္လိုသည္။ ဖခင္၏ ထုတ္ေဝေရးလုပ္ငန္းကို ေဂၚရီက ဆက္လုပ္သည္။

 Gauri သည္ Gauri Lankesh Patrike' a Weekly Kannada tabloid ကုိ ထုတ္ေဝ ျဖန္႔ခ်ိေနဆဲ အသက္ ၅၅ ႏွစ္မွာ ေသနတ္သမား၏ က်ည္ဆန္ျဖင့္ ေသဆံုးခဲ့ရသည္။ မည္မွ်ရင္နာဖို႔ ေကာင္းပါသနည္း။ ကိုယ့္အိမ္ ေရွ႕မွာကိုယ္ ေသနတ္သမားသတ္ ၍ ေသခဲ့ရသည္။

‘‘သူတုိ႔က က်ဳပ္တို႔ သတင္း စာဆရာေတြကို ေၾကာက္သြား ေအာင္လုပ္တာ။ အခု အသက္ကို ေပးလိုက္ရၿပီ’’

Press Club စီးပြားေရးႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးဂ်ာနယ္ႀကီးတစ္ေစာင္၏ ဝါရင့္အယ္ဒီတာႀကီး တစ္ဦးက မွတ္ခ်က္ျပဳသည္။ ေဂၚရီသည္ အဂၤလိပ္လို သတင္းစာႀကီးတစ္ ေစာင္ကို ေကာင္းေကာင္းထုတ္ ႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ သူမသည္ Karnataka မွာေျပာေသာ Kannada ဘာသာစကားျဖင့္ စာေစာင္ကို ထုတ္ေဝခဲ့သည္။

‘‘က်ဳပ္ကေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ေန တယ္။ ဂ်ာနယ္လစ္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့၊ အယ္ဒီတာတစ္ဦးျဖစ္တဲ့၊ ထုတ္ ေဝသူတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ Gauri Lankesh ေသခဲ့ရေပမယ့္ ေနာက္ ထပ္ Gauri Lankeshes ေတြ ေထာင္နဲ႔ခ်ီၿပီး ေမြးဖြားလာဦးမွာ ပါ။ သူတုိ႔ေတြဟာ က်ဳပ္တို႔မီဒီ ယာေလာကမွာ ပီျပင္တဲ့ေဆာင္း ပါးေတြကို ေဂၚရီလို ေရးသားၾက ဦးမွာပါ’’

 ဝါရင့္ အယ္ဒီတာႀကီးက ဆက္လက္ေျပာၾကားသည္။

ဖေယာင္းတိုင္ေလးမ်ား။

ဖေယာင္းတိုင္ေလးမ်ား။

ဖေယာင္းတိုင္ေလးမ်ား။

လူေပါင္းမ်ားစြာသည္ လက္ ထဲမွာ ေတာက္ပလင္းက်င္းေသာ ဖေယာင္းတိုက္ကိုယ္စီျဖင့္ ေဂၚရီ ကို လြမ္းဆြတ္ တမ္းတေနၾက သည္။ ဆုေတာင္းေမတၱာ ပို႔သေန ၾကသည္။

‘‘သတင္းအတုေတြ၊ ေကာ လာဟလသတင္းေတြကို ျပည္သူ ေတြက မယံုဖုိ႔လိုတယ္။ အေရး အႀကီးဆံုးကေတာ့ ျပည္သူလူထု ဟာ အခ်င္းခ်င္း အၿမဲညီၫြတ္ေန ရမယ္။ အၿမဲခ်စ္ခင္ေနရမယ္။ အၿမဲခ်စ္ခင္ေနရမယ္’’

Gauri Lankesh က ဟိုတစ္ ေလာေလးကမွ အြန္လိုင္းမီဒီယာ မွ ျပည္သူလူထုကို စကားေျပာခဲ့ ေသး၏။

အခုေတာ့ သူမ ေသဆံုးခဲ့ရ ၿပီ။

သူမ ေသဆံုးသြားပါၿပီ။

အၾကမ္းဖက္သမား၏ လုပ္ ႀကံမႈျဖင့္ သတၱိေကာင္းေသာ အမ်ဳိးသမီးဂ်ာနယ္လစ္တစ္ဦး ေသဆံုးခဲ့ရၿပီ။

‘‘အိႏၵိယအစိုးရဟာ သတင္း စာဆရာတစ္ဦး အသတ္ခံရျခင္း အတြက္ ထိေရာက္တဲ့ျပစ္ဒဏ္ကို ေပးဖို႔ တာဝန္ရွိတယ္။ ထိေရာက္ တဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြကိုလုပ္ၿပီး တရားခံကို ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ၿပီး အဲဒီ တရားခံကို ထိေရာက္တဲ့အျပစ္ ေပးရမယ္။ ဒါမွသာ စာနယ္ဇင္း မီဒီယာဟာ လြတ္လပ္စြာ အလုပ္ လုပ္ႏုိင္ေတာ့မွာေပါ့’’

Steven Butler က ဝါရွင္ တန္ဒီစီမွ ေျပာသည္။ သူသည္ Aria Progran Co-ordinator တစ္ဦးျဖစ္သည္။

ၿမိဳ႕ေတာ္၏ စာေရးဆရာ မ်ား အသင္းတိုက္ေရွ႕သို႔ သတင္း စာဆရာမ်ား၊ တက္ႂကြသူမ်ား အံု ႂကြေရာက္ရွိလာၾကသည္။ သူတုိ႔ ၏လက္ထဲမွာ ဆုိင္းဘုတ္ကိုယ္စီ ကိုင္ေဆာင္ထားၾက၏။

‘‘က်ဳပ္တုိ႔ဟာ Gauri ျဖစ္ တယ္’’

‘‘ကြၽန္မဟာ Gauri ျဖစ္ တယ္’’

‘‘ေနာက္တစ္ေယာက္က ဘယ္သူလဲ’’

‘‘Gauri Lankesh ဟာ က်ဳပ္ တို႔ရင္ထဲမွာမေသဘဲ အၿမဲရွိေန တယ္’’

ဆိုင္းဘုတ္ေပၚမွစာသား မ်ား၊ စကားလံုးမ်ားသည္ တက္ ႂကြသူတို႔က ေအာ္ဟစ္လိုက္ေသာ အသံမ်ားျဖစ္သည္။ သတင္းစာ ဆရာတို႔က ေႂကြးေၾကာ္လိုက္ ေသာ အသံမ်ားျဖစ္သည္။

* * *

The Committee to Protect Journalists (CPJ) ႏွင့္ အခ်ဳိ႕ေသာ အဖြဲ႕အစည္းအသီး သီးကလည္း ဂ်ာနယ္လစ္တစ္ဦး ကို အမည္မသိ ေသနတ္သမား က ပစ္သတ္မႈႏွင့္ပတ္သက္၍ ထိ ေရာက္စြာ စံုစမ္းစစ္ေဆးေပးပါ ရန္ အစိုးရထံေတာင္းဆိုၾကသည္။

 ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္း ကင္းမဲ့ ေသာ အိႏၵိယဂ်ာနယ္လစ္ကို လူ သတ္သမားက ေသနတ္ျဖင့္ ႏႈတ္ ပိတ္ခဲ့ၿပီ။

‘‘သူမ အသတ္ခံရျခင္းဟာ ဒီမိုကေရစီကို ကန္႔ကြက္ျခင္း သေဘာကို ေဆာင္တဲ့ အတိတ္ နိ မိတ္ဆိုးတစ္ခုျဖစ္တယ္။ ေနာက္ ၿပီးေတာ့ ဒါဟာ စာနယ္ဇင္းလြတ္ လပ္မႈကို ရက္ရက္စက္စက္ ထုိး ႏွက္တိုက္ခုိက္ျခင္း တစ္မ်ဳိးလည္း ျဖစ္တယ္’’

ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား အသက္ အႏၲရာယ္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ ေရးေကာ္မတီမွ ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးက ေျပာသည္။

ဂ်ာနယ္လစ္တစ္ဦးသည္ တက္ႂကြသူတစ္ဦးအျဖစ္ အသံျပဳ လႈပ္ရွားမႈမ်ား ျပဳလုပ္လာေသာ အခါ ယခုကဲ့သို႔ ကံအေၾကာင္း မလွမႈမ်ားကို ႀကံဳေတြ႕ရတတ္ သည္။ ဤသည္မွာ အစဥ္အလာ ျဖစ္ေနၿပီေလာ။

* * *

သူမသည္ မတူညီေသာ ဂိုဏ္းဂဏအုပ္စုမ်ားကို အတူတူ ျဖစ္ေစရန္၊ ေရာေႏွာရန္ ေဆာင္ ရြက္တတ္သည့္ ‘ေကာ္’ တစ္မ်ဳိး ျဖစ္ပါသည္။

Gauri Lankesh အသတ္ခံ ရျခင္းသည္ သူမ၏အလုပ္အကိုင္ ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ဂ်ာနယ္အလုပ္ ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

Gauri Lankesh အသတ္ခံ ရျခင္းသည္ သူမ၏ Ideology ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

ထုိသို႔ သူမ၏လုပ္ေဖာ္ကိုင္ ဖက္ စာနယ္ဇင္းေလာကမွ၊ မီဒီ ယာေလာကမွ ပုဂၢိဳလ္မ်ားက မွတ္ ခ်က္ျပဳၾကသည္။

လူသားအက်ဳိးကို ေဆာင္ ရြက္လုပ္ကိုင္ေနေသာ ဂ်ာနယ္လစ္Gauri Lankesh သည္ ဟဲလမက္ေဆာင္းထားေသာ၊ ဆုိင္ကယ္စီးလာေသာ လူသတ္သမား၏ ပစ္သတ္ျခင္းကို ခံလိုက္ရပါၿပီ။

* * *

သူမသည္ ျပည္သူလူထုက ေလးစားေသာ ဂ်ာနယ္လစ္တစ္ ဦးျဖစ္၏။ Corrupt Politicians မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပည္သူထဲက သူမထံသို႔ တိုင္တန္းေလ့ရွိ၏။

‘‘ေဖာက္ျပန္တယ္ဆုိတာ၊ မေတာ္ေလာဘလုပ္တယ္ဆိုတာ မေကာင္းဘူး။ ႏုိင္ငံေရးသမား ေတြထဲက ေဖာက္ျပန္လာရင္ေတာ့ တိုင္းျပည္ဟာ ပ်က္စီးရာ ပ်က္စီးေၾကာင္း ျဖစ္မွာပဲ’’

သူမက ေျပာ၏။

‘‘Because of her ideology and hard-core writing’’

ဟု သူမ လုပ္ႀကံမႈခံရျခင္း ႏွင့္ပတ္သက္၍ သံုးသပ္ၾကသည္။ အယူအဆ၊ ယံုၾကည္မႈ မေျပာင္း လဲေသာ ေရးသားမႈ။

‘‘ဂ်ာနယ္လစ္တစ္ေယာက္ အသတ္ခံရရင္ တရားခံကို ထိထိ ေရာက္ေရာက္ အျပစ္မေပးႏိုင္ခဲ့ တာက မ်ားပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ေတာ့ အသတ္ခံရၿပီးေနာက္ပိုင္း မွာ ေသဆံုးရတဲ့ ဂ်ာနယ္လစ္ဘက္ က ရပ္တည္တာတို႔၊ သက္ေသ လိုက္တာတို႔ လုပ္ရင္ အဲဒီလူပါ အသတ္ခံရတတ္ပါတယ္’’

ထုိသို႔ သံုးသပ္တင္ျပမႈမ်ဳိး လည္း ရွိသည္။

ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားသည္ အ လုပ္ လုပ္ေနစဥ္အတြင္း အသတ္ ခံရမႈမ်ဳိးလည္း ျဖစ္တတ္သည္။

ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား အသက္ အႏၲရာယ္ စိုးရိမ္ရေၾကာင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဂ်ာနယ္လစ္တစ္ဦး က အင္တာဗ်ဴးလုပ္ေနစဥ္ကာလ မွာပင္ ထုိဂ်ာနယ္လစ္ အသတ္ခံ လိုက္ရသည့္ သာဓကမ်ားလည္း ရွိသည္။

၂၀၁၆ အတြင္းမွာ ဂ်ာနယ္ လစ္ ၁၁၅ ဦးသည္ သူတုိ႔၏ မီဒီ ယာဆိုင္ရာလုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ေန စဥ္အတြင္းမွာ အသတ္ခံၾကရ သည္ဟု ေလ့လာသူတစ္ဦးက ေဖာ္ျပထားသည္။

ကေမၻာဒီးယား၊ မကၠဆီကို၊ အာဖဂနစၥတန္၊ အီရတ္၊ ႐ုရွား ႏိုင္ငံတို႔သည္ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား အတြက္ အႏၲရာယ္အထူႁပြမ္းဆံုး ႏိုင္ငံမ်ားျဖစ္သည္ဟု စစ္တမ္း တစ္ခုက ေဖာ္ျပထားသည္။

၂၀၁၇ စက္တင္ဘာ ၅ အဂၤါေန႔။ အမ်ဳိးသမီးဂ်ာနယ္လစ္၊ အယ္ဒီတာ Gauri Lankesh သည္ လူသတ္သမား၏ ရက္စက္ ေသာ က်ည္ဆန္ျဖင့္ ေသဆံုးသြား ခဲ့ရပါၿပီ။

မည္သို႔ပင္ျဖစ္ေစ Gauri Lankesh ကဲ့သို႔ေသာ ရဲရဲေတာက္ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား အားႏွင့္အင္ႏွင့္၊ ထုႏွင့္ထည္ႏွင့္ ေပၚေပါက္လာပါ ဦးမည္။

(ေဖာ္ျပပါ ေဆာင္းပါးသည္ စာေရးသူ၏ အာေဘာ္သာျဖစ္ပါသည္)
 

Top News