မူးယစ္ေဆးဝါး သံုးသူမ်ားကို လူမႈေရး ျပစ္ဒဏ္သာ ခ်မွတ္မည့္ဥပေဒႏွင့္ ျပည္သူ႔အသံ

People Voice
ယခုႏွစ္ ဇြန္၂၆ရက္က ဖမ္းမိ မူးယစ္ေဆး၀ါးမ်ားကုိ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ မီး႐ႈိ႕ဖ်က္ဆီးစဥ္ (ဓာတ္ပုံ−ေက်ာ္ဇင္သန္း)

အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္က အတည္ျပဳလိုက္ေသာ မူယစ္ေဆးဝါးသံုး စြဲသူမ်ားကို လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္မ်ားသာ က်ခံေစရန္ အခ်က္ပါဝင္ေသာ မူးယစ္ဥပေဒႏွင့္ ပတ္သက္၍ယင္းဥပေဒစတင္ေရးဆြဲစဥ္ကပင္ ထိုအခ်က္အေပၚ ေဝဖန္မႈမ်ားရွိသကဲ့သို႔ ျဖစ္သင့္သည္ဟု ေထာက္ခံႀကိဳဆိုသူမ်ား လည္း ရွိခဲ့သည္။ ယခုအခါ ဥပေဒကို အတည္ျပဳလိုက္ၿပီျဖစ္ၿပီး ျပည္သူ႔ လႊတ္ေတာ္တြင္ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးအတည္ျပဳကာ သမၼတလက္မွတ္ ေရး ထိုးထုတ္ျပန္မွသာ ဥပေဒအတည္ျဖစ္လာမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲသူမ်ားကို လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္သာ ေပးသင့္၊မေပးသင့္အခ်က္ ႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပည္သူမ်ား၏အျမင္ကို စုစည္းေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။

ရန္ရန္ခ်န္း (အဆုိေတာ္)

အဓိကထိန္းကြပ္ရမွာက ဒီကိုမတရားဝင္ေနတဲ့၊ အမ်ားႀကီးမိမိ ေနတဲ့ဟာေတြကို ဒီထက္မကအမ်ားႀကီးကို ထပ္မိရဦးမွာဗ်။ အဲဒီလိုဟာ ေတြရွိေနလို႔ လူငယ္ေတြက သံုးျဖစ္ေနၾကတာ။ အဲဒါေၾကာင့္ အဲဒီလို ဥပေဒျပင္ဆင္လိုက္တဲ့အေပၚမွာ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ ဝမ္းသာတယ္။ ႀကိဳဆိုတယ္။ သံုးတဲ့လူေတြ ေထာင္ထဲထည့္မယ္ဆုိရင္ေတာင္ အင္းစိန္ ေထာင္ေတာင္ေလာက္မွာမဟုတ္ဘူး။ အခုေနာက္ပိုင္းသံုးတဲ့လူငယ္ေတြ ကလည္း အရင္အထက္ အသက္ပိုပိုငယ္လာၿပီ။ ခ်ာတိတ္ေတြ၊ ေက်ာင္းေနအရြယ္ေတြပါ လုပ္လာၾကၿပီ။ ဒီကေလးေလးေတြ အကုန္လံုးကို က်ိန္းေသတာက ေထာင္ခ်လိုက္လို႔ေတာ့သိပ္အဆင္မေျပဘူး။ ေထာင္ထဲမွာက အဆက္အသြယ္ပိုစံုတယ္။ ပိုပ်က္စီးလာမယ္။ အဓိကက ေပါျခင္းေသာျခင္းဝင္လာေနတာေတြေၾကာင့္ ဒီလူငယ္ေတြက သံုးစြဲျဖစ္ေနၾကတာဗ်ာ။ မရွိရင္ေတာ့ ၿမိဳ႕လယ္ေကာင္ေနတဲ့ေကာင္ေတြက ဒီဟာကို ဘယ္သြားရွာမလဲ။ လူငယ္ေတာထဲကို ဒါေတြေရာက္ေအာင္ ပို႔ေပးေနတဲ့သူေတြလည္းရွိတယ္။ ေဆးျဖတ္တယ္ဆိုတဲ့ေနရာေတြ၊ စင္တာေတြဆိုတာကလည္း ရွင္းရွင္းေျပာရရင္အဲဒီေနရာေတြက အဆက္အသြယ္ေတြပိုေကာင္းလာတဲ့ ေနရာလို႔ေတာင္ျဖစ္ေနေသးတယ္။ ဘယ္လိုပံုစံနဲ႔ေလွ်ာ့ခ်ရမလဲဆိုေတာ့ အဓိကကေတာ့ ေရာင္းတဲ့သူရွိလို႔ သံုးတဲ့သူရွိေနတာပဲ။ ဘယ္ကေနဝင္တယ္။ဘယ္ကေနထြက္တယ္ဆိုတာေတြကိုေတာ့ ရဲ ေတြလည္းသိမွာပါ။ သူတို႔အဲဒါေတြကိုေတာ့ ပိုဖမ္းသင့္တယ္လို႔ထင္တာပဲ။

Rဇာနည္ (အဆုိေတာ္)

မူယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲသူ လူတန္းစာေတြရယ္၊ ဘဝေပးအေျခအေန ကံအေၾကာင္းမလွလို႔ အရွက္ကိုေရာင္းစားၿပီးေတာ့ လုပ္စားေနၾကတဲ့သူ ေတြက ဘဝရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြ ျဖစ္တယ္လို႔ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ျမင္ တယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြက်ေတာ့ အဆင္မေျပတဲ့အေျခအေနမ်ိဳးေတြကို အၿမဲ တမ္းျဖတ္သန္းရင္ဆိုင္ေနရတယ္။ အဲဒီေတာ့ စိတ္ညစ္လို႔အဲဒါေတြနဲ႔ ပတ္သက္မိေကာင္း ပတ္သက္မိလိမ့္မယ္။ ပတ္သက္မိရာကေန မလြန္ဆန္ႏိုင္တာမ်ိဳးေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ေနတာေတြလည္းရွိိတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြကဒီရဲ႕အရသာကို ႏွစ္သက္လို႔ကို ပတ္သက္ေနတာမ်ိဳးေတြရွိတယ္။ ဒါေတြကလည္း ထုတ္တဲ့သူေတြရွိလို႔ သံုးစြဲတဲ့သူေတြဆိုတာ ေပၚေပါက္လာတာပါ။ ၿပီးေတာ့ အလြယ္တကူရေနတာမ်ိဳးေတြ ရွိေနလို႔သူတို႔ေတြ ဒီဟာကို မလြန္ဆန္ႏိုင္ၾကတာေပါ့။ မလြန္ဆန္ႏိုင္တဲ့သူေတြကို ထပ္ၿပီး အမႈျဖစ္ၿပီ၊ ျပႆနာတက္ၿပီဆိုရင္ တစ္ခါတည္းေထာင္ထဲထည့္ ျပစ္ဒဏ္ေတြ က်ခံဆိုတာက ေျပာေတာ့သာႏွစ္ခုတည္း။ အဲဒီေနာက္မွာအမ်ားႀကီးပဲပါတယ္။အခုလိုမ်ိဳး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲႏုိင္ေအာင္ သက္သက္သာသာနဲ႔အသိဉာဏ္ထဲကို ႐ိုက္ထည့္ေပးလိုက္တာမ်ိဳးနဲ႔အက်ိဳးရွိမယ့္ကိစၥကို တြဲၿပီးေတာ့ ခိုင္းလိုက္တာမ်ိဳးက တိုးတက္တဲ့ႏိုင္ငံေတြမွာ အၿမဲတမ္းက်င့္သံုးေနတဲ့ ကိစၥေတြဆိုေတာ့ ျဖစ္သင့္တယ္။ ဒီလိုဒီလိုလုပ္လို႔ လြတ္လပ္ၿပီဆိုၿပီး မူးယစ္ေဆးဝါးကို မီးကုန္ယမ္းကုန္ခ်ဖို႔ေတာ့မဟုတ္ဘူး။ ဒီဟာေတြကို ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်ျဖန္႔ျဖဴးေနတဲ့သူေတြက ပိုအေရးႀကီးတာေပါ့ေနာ္။ ေဆးျဖတ္စင္တာေတြ၊ လူငယ္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေရးစင္တာေတြ မရွိေသးဘူးဆိုရင္လည္း အားလံုးကိုေၾကညာၿပီးေတာ့ ဒီလိုဒီလိုအစီအစဥ္ရွိတဲ့အတြက္ အားလံုးဝိုင္း၀န္းလုပ္ေဆာင္ရတဲ့ပံုစံမ်ိဳးလုပ္မယ္ဆိုရင္ ပိုၿပီးေတာ့ ေကာင္းတာေပါ့။ အခုဥပေဒကို မျပင္သင့္ဘူးဆိုရင္ ေဆာင္ရြက္လုပ္ကိုင္သင့္တာကေတာ့ နံပါတ္တစ္ တကယ္ကုိမူးယစ္ေဆးဝါးေတြကို ျဖန္႔ျဖဴးထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်ေနတဲ့သူေတြကို ေဖာ္ထုတ္ရမွာေပါ့။ ပေပ်ာက္ဖို႔ေတာ့ မလြယ္ပါဘူး။ အလြယ္တကူရလို႔သာ အလြယ္တကူသံုးစြဲၾကတာ။ အဲဒီေတာ့ အလြယ္တကူမရေအာင္ အရင္ဆံုး ခုနကေျပာသလိုမ်ိဳးလုပ္မယ္ဆိုရင္ ပိုအဆင္ေျပမယ္လို႔ထင္တယ္။ မူးယစ္ေဆး၀ါးကို ဘယ္သူ႕ ကိုမွ မသံုးေစခ်င္ပါဘူး။ ျပည္သူေတြအားလံုး ဘယ္သူမွ မလုပ္ရင္ေတာ့ အေကာင္းဆံုးေပါ့ဗ်ာ။

သက္ပိုင္ (ဥပေဒေက်ာင္းသား ဒဂံုတကၠသိုလ္)

ျပန္လည္ထူေထာင္ျပင္ဆင္ေရးလုပ္လို႔ ရႏိုင္ေသးတဲ့ လူငယ္ေတြ၊မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲျဖစ္ခဲ့တာ မၾကာေသးတဲ့ သံုးစြဲသူေတြရဲ႕ဘဝေတြကို ေထာင္ထဲမွာပဲ အခ်ိန္ေတြကုန္ဆံုးမသြားေစခ်င္ဘူး။ သူတို႔ဘဝအတြက္အခြင့္အေရးတစ္ခုေလာက္ေတာ့ ထပ္ေပးသင့္တယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕လူငယ္ေတြဆိုရင္ ေထာင္ထဲေရာက္မွ ပိုပ်က္စီးသြားတဲ့သတင္းကို စိတ္မေကာင္းစြာ ျပန္ၾကားရတတ္ပါတယ္ဗ်။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ပတ္ဝန္း က်င္မွာ မူးယစ္ေဆးဝါးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အသိပညာ၊ဗဟုသုတျဖန္႔ေဝမႈေတြ ကို အခုထက္ပိုလုပ္ေပးဖို႔လိုတယ္ဗ်။ မူယစ္ေဆးသံုးစြဲၾကတဲ့ လူငယ္ေတြကို ၾကည့္လိုက္ရင္ အလုပ္လက္မဲ့အေရအတြက္က ပိုမ်ားေနတတ္ပါတယ္။ သူတို႔အတြက္ ေသခ်ာတိက်မယ့္ တက္လမ္းနဲ႔ အခြင့္အေရးေတြကိုအခုထက္ပိုရွိလာေစခ်င္တယ္။ ကိုယ့္အသိစိတ္ဓာတ္နဲ႔ ကုိယ္႐ုန္းထြက္ဖို႔ ႀကိဳးစားၾကမယ့္ လူငယ္ေတြအတြက္ ထြက္ေပါက္တစ္ခုလိုသေဘာမ်ိဳးေပါ့ဗ်ာ။

မႏွင္းေဝၿဖိဳး (ၿမိဳ႕မေျမာက္ရပ္ကြက္၊ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕)

မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲတဲ့ လူေတြကို လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္မယ့္ ဥပေဒေပၚလာတာ ေကာင္းတယ္လို႔ျမင္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ခုေခတ္မွာ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြက လူေပါင္းမွား၊လမ္းမွားကို ေရာက္ေနတာေတြရွိတယ္။ သူတို႔ကို သူတို႔ ဆႏၵနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္၊ မိဘဆႏၵနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ဥပေဒအဆံုးအျဖတ္ကို ရယူၿပီးေတာ့ ေဆးျဖတ္္လိုက္ျခင္းအားျဖင့္ ဘဝ ကိုတစ္ဖန္အက်ိဳးရွိရွိ ရွင္သန္သြားႏိုင္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ အျပစ္တစ္ခုခု က်ဴးလြန္တဲ့သူကို အျပစ္ခ်ည္းမေပးဘဲ လမ္းမွန္ေရာက္ေအာင္ပို႔ႏိုင္တာဟာ အေကာင္းဆံုးအလုပ္တစ္ခုပါ။ မူးယစ္ေဆးဝါးေရာင္းဝယ္ေဖာက္ကားမႈကို အစိုးရတစ္ခုတည္းမဟုတ္ဘဲ ျပည္သူေတြက အဓိက ပူးေပါင္းေျဖရွင္းေပးဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ အဓိကမိမိကုိယ္ကိုယ္ ေဆးမ သံုး တဲ့သူအျဖစ္ က်င့္ႀကံေနထိုင္သြားမယ္ဆိုရင္ မူးယစ္ေဆးဆိုတာလည္း ေပၚလာေတာ့မွာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။

ေလာ့ခြမ္ေဇာင္ (သတင္းေထာက္၊ Kachinwaves Online Media ကခ်င္ျပည္နယ္ အေျခစိုက္)

ကြၽန္ေတာ္တို႔ေဒသနဲ႔ ေျပာရရင္ေတာ့ အစိုးရအေနနဲ႔ ႀကိဳတင္ၿပီးေတာ့ ဘာျပင္ဆင္မႈမွမရွိဘဲ လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္သာေပးမယ္ဆိုရင္ ဘာမွထူးျခားမႈရွိလာမွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ျမင္တယ္။ ေရာင္းဝယ္သူေတြကို အဓိကဖမ္းဆီးအေရးယူတာ မလုပ္ဘဲသံုးစဲြသူကို ေထာင္ဒဏ္မေပးေတာ့ဘူးလို႔သာျပင္ဆင္လိုက္မယ္ဆိုရင္ မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲသူ ပိုလို႔ေတာင္မ်ားလာႏိုင္တယ္လို႔ ျမင္တယ္။ အခု ကခ်င္ျပည္နယ္မွာဆိုရင္ ဘယ္သူ႔အိမ္ကမူယစ္ေဆးဝါးေရာင္းေနတယ္ဆိုတာကို တစ္ရပ္ကြက္လံုးသိေနတာေတြရွိိတယ္။ ဒါေပမဲ့သူတို႔က အေရးယူမခံရဘဲ လြတ္ေနတာေတြရွိတယ္။ မူးယစ္ေဆးဝါးေရာင္းဝယ္သူေတြကို အဓိကအရင္ႏွိမ္နင္းမႈလုပ္ၿပီး ဥပေဒကို ေျပာင္းတာ ပိုျဖစ္သင့္တယ္လို႔ျမင္တယ္။ မူယစ္ေဆးစြဲသူေတြက ေထာင္က်သြားၿပီး ျပန္ထြက္လာရင္ မူးယစ္ေဆးဆက္လက္  မသံုးစြဲေတာ့တာေတြရွိေနေတာ့ လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္ဆိုတဲ့အထဲမွာ မူးယစ္ေဆးဝါးကို ဘယ္လိုျဖတ္ေပးမယ္ဆိုတဲ့ ေပၚလစီေတြကို အဓိကဦးစားေပးလုပ္ေဆာင္ထားမယ္ဆိုရင္ေတာ့ တစ္မ်ိဳး ေကာင္းမွာပါ။

ဦးဥကၠာမင္း (တနသၤာရီတိုင္းေဒသႀကီး အမွတ္ (၈) အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္)

အက်ဥ္းေထာင္ေတြမွာ အက်ဥ္းသားအားလံုးရဲ႕ ၇၀ ရာခိုင္ႏႈန္းက မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးလို႔ အက်ဥ္းက်တဲ့လူေတြလို႔ စစ္တမ္းတစ္ခုကေဖာ္ျပ ပါတယ္။ အဲဒီပမာဏက အရမ္းမ်ားေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မူးယစ္ေဆးသံုးတဲ့ လူေတြကို ေထာင္ဒဏ္မခ်မွတ္ဘဲ လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္ေပးမယ္ဆိုတာ ေကာင္းပါတယ္။ ႀကိဳဆိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီဥပေဒမွာ ပထမအႀကိမ္က်ဴးလြန္တဲ့လူေတြကို လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္ေပးမယ္။ ဒါဆိုရင္ ဒုတိယအႀကိမ္၊တတိယအႀကိမ္ က်ဴးလြန္တဲ့အခါ ဘာလုပ္မလဲဆိုတာမပါဘူး။ အဲဒါေလးကိုေတာ့ အားနည္းခ်က္တစ္ခုအေနနဲ႔ျမင္တယ္။ လက္ရွိဥပေဒအရ ေကာင္းက်ိဳးအေနနဲ႔ရွိသလို ဆိုးက်ိဳးအေနနဲ႔လည္း ရွိိႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလူေတြကို လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္ေပးလိုက္လို႔ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲလိုတဲ့စိတ္နဲ႔ မူးယစ္ေဆးဝါးကို လာျဖတ္ရင္ေတာ့ေကာင္းတာေပ့ါ။ ဒါေပမဲ့ ငါတို႔မူးယစ္ေဆးသံုးတဲ့ လူေတြကို ေထာင္မခ်ေတာ့ဘူး၊ ေထာင္ခ်လို႔မရေတာ့ဘူး ဆိုၿပီး ပိုသံုးလာမလားဆိုတာကို အားနည္းခ်က္တစ္ခုလို႔ ျမင္တယ္။

ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္လြင္ (ျမန္မာႏိုင္ငံ မူးယစ္ေဆးဝါးဆန္႔က်င္ေရး အသင္း (စီမံ) ညႇိႏႈိင္းေရးမွဴး)

မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲသူေတြကို လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္ေပးတာကို ေထာက္ခံပါတယ္။ မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲသူေတြကို ေရာဂါခံစားေနရသူေတြပဲလို႔ ကြၽန္ေတာ္သတ္မွတ္တယ္။ ေဆးစြဲတဲ့သူတစ္ေယာက္ကို ရာဇဝတ္သားတစ္ေယာက္လို ေထာင္ဒဏ္၊အျပစ္ဒဏ္ခ်လို႔လည္း ေကာင္းလာတာမရွိဘူး။ တခ်ိဳ႕က်ေတာ့လည္း အက်ဥ္းစခန္းေတြကို ေရာက္ၿပီးေတာ့ ပိုမိုဆိုးရြားတဲ့အေျခအေနကို ေရာက္သြားရပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က်ေတာ့လည္း ေဆးသံုးစြဲမႈ အျပဳအမူကို အျပစ္ဒဏ္နဲ႔ပဲ ထုိက္တန္တယ္လို႔ တင္ျပတာရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တကယ္ေတာ့ေဆးစြဲတဲ့လူက စိတ္က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ေရာဂါတစ္ခုခံစားေနရတာျဖစ္တဲ့အတြက္ လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္ပဲက်သင့္တယ္လို႔ျမင္ပါတယ္။ လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္ဆိုတာလည္းပဲ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ မလုပ္ဖူးေတာ့ ေအာင္ျမင္မလားဆိုတာကို ေဝဖန္ေနၾကတာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ႏိုင္ငံတကာမွာ ေတာ္ေတာ္က်င့္သားရေနပါၿပီ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာျပန္လည္ထူေထာင္ေရးစခန္းေတြ လုပ္ခဲ့တယ္။ ေအာင္ျမင္မႈသိပ္မရွိဘူး။ အဲဒါေတြကို စနစ္တက်လုပ္ေပးမယ္။ ေဆးကုေပးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေအာင္ျမင္မွာပါ။

ပြင့္ျဖဴခိုင္ (ဒီဇိုင္နာ)

မူးယစ္ဥပေဒ ျပင္ဆင္တာကို ႀကိဳဆိုေထာက္ခံပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အားလံုးမွ်တဖို႔ေတာ့ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီဥပေဒျပင္ဖို႔စဥ္းစားတာ ဥပေဒကို စဆြဲကတည္းက ႏိုင္ငံတကာစံခ်ိန္နဲ႔မညီလို႔ ျပစ္မႈျပစ္ဒဏ္မမွ်တနဲ႔ မတရားဖိႏွိပ္ခံရသူေတြ မ်ားေနလို႔ေလ။ မူးယစ္တိုက္ဖ်က္ဖို႔ ဒီတိုင္း ဆက္ျပ႒ာန္းေနလို႔ ဘာမွမထူးျခားဘဲ ပိုပိုၿပီး မူးယစ္သားေကာင္ေတြမ်ားလာလို႔ ဘက္ေပါင္းစံုက စဥ္းစားၿပီး ေရးဆြဲခဲ့တဲ့ ဥပေဒလို႔သိရပါတယ္။ တကယ္သာ အဲဒီလိုအစီအစဥ္ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ဆို အရင္ျပစ္ဒဏ္ခံေနရသူ၊ ျပစ္မႈရင္ဆိုင္ေနရသူေတြအတြက္ပါ တန္းတူခံစားဖြင့္ရသင့္တယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ရဲ၊ ရပ္ကြက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး၊ ရာအိမ္မွဴး၊ ဆယ္အိမ္မွဴးေတြက ကိုယ့္ရပ္ကြက္မွာ ဘယ္သူက ဘာဆိုတာသိကိုသိတယ္။ မူးယစ္ေရာင္းစားသူေတြကို ဘာလို႔သိရဲ႕နဲ႔ မေဖာ္တာလဲ။ အဲဒီလိုသာ ရပ္ကြက္တိုင္း မူးယစ္ေရာင္းဝယ္သူေတြကို ေဖာ္ထုတ္ရင္ ဒီေလာက္ထိ မူးယစ္ေဆးဝါးျပန္႔ေနမွာမဟုတ္ဘူး။ အဲဒီလိုနဲ႔ မူးယစ္ေရာင္းဝယ္သမားေတြ လြတ္ေနၾကတယ္။ ေနာက္တစ္မ်ိဳးက ဘယ္လိုမွေျပးမရလို႔ အဖမ္းခံရၿပီဆိုေပမယ့္ တရား႐ံုးလည္းေရာက္ တရားသူႀကီးနဲ႔ညႇိ လြတ္သြားတာပါပဲ။ တကယ္ေရာင္းဝယ္သူေတြက သိန္း ၁၀၀ လည္း ေပးလႊတ္မယ္ဆို ေပး ႏိုင္တယ္။ ဆင္းရဲသူေတြသာ အဖမ္းခံ၊ အဖိႏွိပ္ခံရတဲ့ ဥပေဒျဖစ္ေနခဲ့တယ္။ အရင္ဥပေဒ မိသားစုက ကိုယ့္သားသမီး ေဆးစြဲေနရင္ေတာင္ ဘယ္သူမွမေျပာရဲဘူး။ ေဆးစြဲတာထက္ ေထာင္က်တာက ပိုဒုကၡေရာက္မွာစိုုးလို႔ေလ။ အခုျပင္တဲ့ဥပေဒက မိဘျပည္သူပါဝင္လို႔ရတယ္။ ဥပေဒကိုျပင္လိုက္လို႔ သံုးစြဲသူမ်ားလာမလားဆိုရင္ မ်ားေကာင္းမ်ားလာမယ္။ မ်ား ခ်င္မွလည္း မ်ားလာမွာပါ။ မျပင္ဘဲ အရင္ဥပေဒဆိုေတာ့ေကာ ေလ်ာ့နည္း လာလို႔လား။ အဓိက ပင္စည္ပင္မကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ပါ။

ကိုပုည (လူမႈအက်ိဳးျပဳ စီးပြားေရး စြန္႔ထြင္ဦးစီးသူ)

မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲသူေတြကို ျပစ္ဒဏ္ေလွ်ာ့ေပါ့လိုက္တာနဲ႔ပတ္ သက္လို႔ သင့္ေတာ္တယ္လို႔ျမင္ပါတယ္။ လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္ေတြ အေရး ယူတဲ့အခါ အေျခခံအေဆာက္အအံုေတြ ဖြံ႕ၿဖိဳးဖို႔ေတာ့ အေရးႀကီးပါ တယ္။ ေနာက္ထပ္အေရးႀကီးတာကေတာ့ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူနဲ႔အဂ တိလိုက္စားမႈ ကင္းရွင္းဖို႔လိုပါတယ္။ မူးယစ္ေဆးဝါးအသိပညာေပး႐ံု နဲ႔ မၿပီးပါဘူး။ လူငယ္ေတြအတြက္ အလုပ္အကိုင္ပညာေရးအားကစား စတာေတြမွာ အခြြင့္အလမ္းေတြ အမ်ားႀကီးဖြင့္ေပးဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။ မူးယစ္ေဆးဝါးဥပေဒ ပုဒ္မ ၁၅ မွာ ေဆးဝါးသံုးစြဲသူ အသက္ (၁၆) ႏွစ္ မျပည့္ရင္ လူငယ္ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းေရး စခန္းကို ပုိ႔မယ္လု႔ိဆိုတယ္။ အသက္ (၁၆) ႏွစ္ျပည့္ရင္ လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္ေပးမယ္လို႔ဆိုတယ္။ သိခ်င္တာကအသက္ (၁၆) ႏွစ္အထက္နဲ႔ေအာက္လို႔ခြဲတာ အရင္က ၁၉၉၃ ကေလး ဥပေဒအေပၚ အေျခခံၿပီး ကေလးလူငယ္ဆိုၿပီးခြဲတာမ်ိဳးေတာ့ မျဖစ္ေစခ်င္ပါဘူး။ အခုကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရးမ်ား ဥပေဒၾကမ္း  အတိုင္း ကေလးအသက္ကို (၁၈) ႏွစ္ေအာက္ ျဖစ္ေစခ်င္ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးကေတာ့ ေကာ္႐ွဴတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဥပေဒလြတ္ေနပါတယ္။ သံုးတဲ့သူေတြကေတာ့ လမ္းေပ်ာ္ကေလးသာမကဘဲ အရပ္သား တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူအစ မ်ိဳးစံုရွိပါတယ္။

ေဒၚေအးသူဇာေအာင္ (အထက္တန္းေရွ႕ေန)

မူးယစ္ေဆးဝါးသံုးစြဲသူေတြကို လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္သာ ခ်မွတ္ဖို႔ျပင္ ဆင္လိုက္တဲ့ မူးယစ္ဥပေဒကို ကြၽန္မအေနနဲ႔ ႀကိဳဆိုပါတယ္။ ေကာင္းပါ တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ လူငယ္ေတြအေနနဲ႔ စူးစမ္းလိုစိတ္ ေၾကာင့္ပဲျဖစ္ေစ၊ ေလာဘသမားေတြရဲ႕ ျမႇဴဆြယ္ျဖားေယာင္းမႈခံရလို႔ ျဖစ္ေစ မူးယစ္ေဆးရဲ႕သားေကာင္ျဖစ္တာမ်ိဳးေတြရွိတယ္။ အဲဒီအခါမွာ အနာဂတ္ရွိေသးတဲ့ လူငယ္ေတြကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ အေရးယူလိုက္ တာမ်ိဳးထက္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေပးလိုက္တာက မိသားစုဆန္ဆန္ ေႏြးေထြးေစတယ္။ လူငယ္ေတြကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရာမွာ ပိုၿပီး ထိေရာက္မႈရွိေစတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ဒီလိုဥပေဒမျပင္သင့္ဘူးဆိုတဲ့ ေဝဖန္မႈမ်ိဳးအေပၚမွာေတာ့ ကြၽန္မအေနနဲ႔ကေတာ့ ဘယ္ကိစၥမဆို အားလံုး အဆင္သင့္မွစမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဘယ္ေတာ့မွစျဖစ္မယ္မထင္ဘူး။ ဒီလုိပဲလုပ္ရင္းကိုင္ရင္း လိုအပ္တာေတြျဖည့္ဆည္းသြားရင္ အဆင္ေျပလာမယ္လို႔ မွတ္ခ်က္ျပဳပါတယ္။ အခုလိုဥပေဒကို မျပင္ဆင္သင့္ဘူးဆိုရင္ သံုးစြဲသူေတြကို အဓိကမထားဘဲနဲ႔ ေရာင္းခ်ျဖန္႔ျဖဴးသူေတြကိုသာ အဓိကထားဖမ္းဆီးၿပီး ထိေရာက္စြာ အေရးယူအျပစ္ ေပးမယ္ဆိုရင္ အလိုလိုထိန္းခ်ဳပ္ၿပီးသား ျဖစ္သြားပါလိမ့္မယ္။

ေဒၚေအးသီတာ (အထက္တန္းေရွ႕ေန)

ကြၽန္မတို႔ႏိုင္ငံမွာက အခုဆိုမူးယစ္မႈေတြက ပိုပိုၿပီးမ်ားလာတယ္။ သံုးစြဲသူေတြကလည္းမ်ားလာတယ္။ မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲတာေတြေၾကာင့္ ရာဇဝတ္မႈေတြကလည္း ပိုမ်ားလာရတယ္။ ဒါေတာင္အရင္ႀကီးေလးတဲ့ ျပစ္ဒဏ္ေတြခ်မွတ္ထားတဲ့ၾကားက ေလ်ာ့မသြားဘဲ ပိုဆိုးလာတယ္။ လူမႈ ေရးျပစ္ဒဏ္လို႔ ေလွ်ာ့ေပါ့တဲ့ျပစ္ဒဏ္သာခ်မွတ္ေပးလိုက္ရင္ သံုးစြဲသူ ေတြေရာ၊ ေရာင္းဝယ္တဲ့သူေတြေရာအတြက္က ဒီျပစ္ဒဏ္ကို ေၾကာက္ မွာလည္း မဟုတ္သလို ေလးစားမွာလည္းမဟုတ္ဘူး။   မူးယစ္ရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြြဲ ဆိုးက်ိဳးေတြပိုမ်ားလာမယ္လို႔ ကြၽန္မေတာ့ျမင္တယ္။ သံုးစြဲသူေတြဖို႔သက္သက္ပဲျပ႒ာန္း တယ္ဆိုရင္လည္း သံုးစြဲသူအမည္ခံ ေတြေပါလာလိမ့္မယ္။ မူးယစ္ေဆးထုတ္လုပ္မႈ၊ သံုးစြဲမႈေရာင္းဝယ္မႈေတြ ကို မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္သေရြ႕ ဒီလူမႈေရးျပစ္ဒဏ္ကို ျပ႒ာန္းဖို႔မသင့္ေတာ္ေသး ဘူးလို႔လည္းထင္တယ္။ မူးယစ္မႈေတြကို တကယ့္ကို ထိထိေရာက္ေရာက္နဲ႔အေရးယူေဆာင္ရြက္မယ္ဆိုရင္ မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲမႈေတြက ေလ်ာ့နည္း လာမွာပါ။ ကိုယ့္အသိနဲ႔ ကိုယ္ေဆးျဖတ္ခ်င္သူေတြအတြက္ လံုေလာက္တဲ့ ေထာက္ပံ့မႈေတြ၊ ေဆးျဖတ္စင္တာ ေတြလိုမ်ိဳးက ျပည့္စံုေအာင္ရွိသင့္တယ္။ ၿပီးေတာ့ အဲဒီလူေတြ လူ႔အသိုင္းအဝိုင္းထဲဝင္လာရင္ ေႏြးေႏြး ေထြးေထြး ျပန္လည္လက္ခံေပးႏိုင္ေအာင္လည္း အသိပညာဗဟုသုတေတြေပးသင့္တယ္။ မူးယစ္ေဆးရဲ႕ မေကာင္းမႈေတြကို လူေတြၾကားထဲ ထိထိေရာက္ေရာက္ သိရွိႏိုင္ေအာင္ သူတို႔ကေနတစ္ဆင့္ ေဆာင္ရြက္ သင့္တယ္။

ကိုျမတ္ကို (ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေဟာင္း၊ ေအာင္လံၿမိဳ႕)

မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲသူကို လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္ပဲ ခ်မွတ္ဖို႔ျပင္ဆင္တာဟာ လံုးဝအဓိပၸာယ္မရွိတဲ့ လုပ္ရပ္ပဲ။ အာဖဂန္နစၥတန္ၿပီးရင္ ကမၻာမွာဒုတိယ မူးယစ္ေဆးဝါးစိုက္ပ်ိဳးထုတ္လုပ္မႈ အမ်ားဆံုးႏိုင္ငံေလ။ တစ္ႏိုင္ငံလံုး အႏွံ႔မူးယစ္ေဆးဝါးေတြကို လြယ္လြယ္ကူကူဝယ္လို႔ရေနတဲ့ႏိုင္ငံမွာ စိတ္ႂကြ ႐ူးသြပ္ေဆးေတြကို အမႈိက္ပံုမွာ အျပားေရသိန္းခ်ီၿပီး စြန္႔ပစ္ေန တဲ့ ႏိုင္ငံပါ။ သံုးစြဲသူကို လူမႈေရး ျပစ္ဒဏ္ပဲ ေပးမယ္ဆိုတာဟာ တိုင္းျပည္ရဲ႕ အနာဂတ္ကို ဖ်က္ဆီးဖို႔လုပ္ေနတာလားလို႔ ေမးခြန္းထုတ္စရာ ျဖစ္ေနၿပီ။ ဒါဟာလူငယ္ေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးနဲ႔ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးကို ၿခိမ္းေျခာက္လိုက္တဲ့ ငွက္ဆိုးထိုးသံပဲ။ အခုအခ်ိန္လိုမူးယစ္ေဆးဝါးနဲ႔ စိတ္ကို ေျပာင္းလဲေစတတ္တဲ့ေဆးဝါးမ်ား ထိန္းခ်ဳပ္ေရးဥပေဒအရ မူးယစ္ေဆးသံုးစြဲသူေတြကိုျပစ္ဒဏ္ျမင့္ျမင့္ ေထာင္ဒဏ္ေတြခ်မွတ္ေန ခ်ိန္မွာေတာင္ လူငယ္ေတြဟာ မူးယစ္ေဆးဝါးေတြကို လက္တည့္စမ္းအသံုးျပဳ၊ ေဆးစြဲၿပီး ဘဝပ်က္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ သံုးစြဲသူကို လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္ပဲခ်မယ္ဆိုရင္ လူငယ္ေတြမူးယစ္ေဆးသံုးစြဲမႈ ပိုျမင့္တက္လာမွာ မလြဲဘူး။ ဒါေၾကာင့္ မူးယစ္ေဆး သံုးစြဲသူေတြကို လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္ပဲေပးဖို႔ ဆံုးျဖတ္တာကို ျပန္သံုးသပ္ဖို႔ လိုလိမ့္မယ္လို႔ ကြၽန္ေတာ္ေျပာခ်င္တယ္။

ဦးေစာေက်ာ္ၫြန္႔

(တြဲဖက္အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး (၁)၊ KNLA ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေကာင္စီ)

လူငယ္ေတြဘက္က ၾကည့္ရင္ေတာ့ လုပ္သင့္ပါတယ္။ ဒါဟာလူ ငယ္ေတြရဲ႕ အနာဂတ္အတြက္ေပါ့။ တခ်ိဳ႕ကစိုးရိမ္ခ်က္ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ကေတာ္ေတာ္ေလးကို အေျခအေနဆိုးတာေပါ့ေနာ္။ သူ႔အိမ္မွာ သူေနၿပီး ေတာ့ ျပန္သံုးစြဲလိုက္၊ ဟိုမွာလုပ္လိုက္၊ သံုးစြဲလိုက္ လုပ္လိုက္ လုပ္မယ္ ဆိုရင္ ဘယ္လိုလုပ္ၾကမလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းေလးေတြလည္း ရွိိတာေပါ့။ ဒီဟာက တစ္ခါမွမက်င့္သံုးဖူးေသးဘူးဆိုေတာ့ က်င့္သံုးၾကည့္တဲ့အခါက်မွ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္ဘယ္လိုရွိမယ္ဆိုတာ လုပ္ရင္းနဲ႔ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ လုပ္သြား ႏုိင္မယ္လို႔ထင္ပါတယ္။ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးဆိုတာေတြကလည္း ကိုယ့္ႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးနဲ႔ သက္ဆိုင္မွာ ေပါ့ေနာ္။ ေဆးျဖတ္တဲ့ေနရာေတြ ေလာက္ေလာက္ငငနဲ႔ထိထိေရာက္ေရာက္ လုပ္လို႔ရေအာင္ဆိုရင္ေတာ့ အေထာက္အပံ့ေတြအမ်ားႀကီးေတာ့ လိုအပ္မယ္ထင္ပါတယ္။ အဲဒါေတြ မေလာက္မငခ်ိန္မွာေတာ့ လုပ္ရကိုင္ရတာအခက္အခဲေတာ့ ရွိမယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာေတြဘာ ေတြဘက္မွာ ပိုၿပီးေတာ့ အခက္အခဲရွိတာေပါ့။ လူမႈေရးျပစ္ဒဏ္နဲ႔ အိမ္မွာ ျပန္ေန၊ ျပန္သံုးအဲဒီၾကားထဲမွာ ဘယ္သူက ထိန္းေက်ာင္းမလဲ၊ ဘယ္သူတာဝန္ယူ မလဲ စသည္ျဖင့္ အဲဒါေတြကေတာ့ တို႔ေတာကကေလးေတြအတြက္ ဘယ္လိုမွ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းမရွိႏိုင္ ေသးဘူး။